نگاهی انسان شناختی به نقشمایه مرغکی-قوچکی در دست بافته های بختیاری

یکی از نقوش کهن و پرتکرار در دست بافته های عشایر بختیاری نگاره ای است به نام مرغکی-قوچکی. در تحلیل معناشناختی این نقشمایه و نقوش مشابه به آن که هم می تواند سر و گردن ساده شده مرغ باشد و هم سر و گردن قوچ و هم ترکیبی از هر دوی آنها، به دو مقوله اعتدال بهاری در تمدن کشاورزی و شبانی و نیز نشانه دعا و حاجت خواهی برای آمدن باران اشاره شده است که به نظر رای صائبی نمی رسد.تحقیق پیش رو از روش توصیفی- تحلیلی و بر پایه مطالعات اسنادی بهره گرفته به انضمام انجام مصاحبه و گفت وگو با تنی چند از محققان و مطلعان فرهنگ بختیاری و به ویژه بافندگان سنتی و استادان گلیم در باب نقشمایه مذکور. این مطالعه بر مدار رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تفسیری می گردد و ضمن آنکه کوشیده ایم درچهارچوب انسان شناسی هنر مباحث این جستار را سامان دهیم، از مطالعات بینارشته ای نیز بهره بسیار برده ایم.یافته های پژوهش حاکی از آن است که بر پایه مستندات بسیار از منابع مکتوب پیشااسلامی و ارائه قرائن متعدد از مواریث ملموس و ناملموس فرهنگ ایرانی می توان چرایی حضور توامان مرغ و قوچ(یعنی شاهین و قوچ)، در دست بافته های بختیاری را به عنوان دو جلوه از فره ایزدی تبیین نمود.

کلیدواژه ها:

" ، انسان شناسی هنر" ، نقشمایه قوچکی-مرغکی" ، فره(خورنه)" ، قوچ" ، ، " ، شاهین"