تبیین جامعه شناختی مشارکت طبقه متوسط در انقلاب اسلامی ایران

این مقاله، مشارکت طبقه متوسط در انقلاب اسلامی ایران را از منظر رهیافت اجتماعی مشارکت سیاسی و با استفاده از روش تاریخی مورد بررسی قرار داده است؛ و به این سوال که چرا در سال ۱۳۵۷، طبقه متوسط (سنتی و جدید) بیشترین نقش و مشارکت را در تغییر رژیم سیاسی (انقلاب) در ایران ایفا نمود، بر اساس مدل داوطلبی مدنی سه پاسخ ارائه داده است: نخست، وجود انگیزه کافی در میان اعضای این طبقه؛ دوم، برخورداری از توانایی ها و منابع لازم (شامل وقت، سرمایه مالی و مهارت های مدنی) که امکان مشارکت را در مقایسه با سایر طبقات تسهیل می نمود؛ و سوم، ترغیب یا اجبار به مشارکت از طریق عضویت در گروه ها و شبکه های سیاسی و اجتماعی. به بیان دیگر، عضویت در این گروه ها و شبکه ها، نقش مهمی در ترغیب و بسیج اعضای طبقه متوسط برای مشارکت ایفا نمود. بدیهی است که این سه عامل (انگیزه کافی، منابع لازم و عضویت در شبکه های اجتماعی و سیاسی)، به واسطه پایگاه اجتماعی-اقتصادی این طبقات (شامل سطح تحصیلات، میزان درآمد و منزلت شغلی) فراهم آمده بود.

کلیدواژه ها:

انقلاب اسلامی ایران ، مشارکت سیاسی ، طبقه متوسط ، مدل داوطلبی مدنی ، منابع