رهبری و عجین سازی شغلی: یک فراترکیب یکپارچه

هدف: رهبری از مولفه های سازمانی بسیار مهم موثر بر عجین سازی شغلی کارکنان است و تا کنون پژوهش های متعددی در باب انواع سبک های رهبری و تاثیر آن ها بر عجین شدگی شغلی کارکنان صورت گرفته است، اما پژوهشی که تمام سبک ها را یکجا بررسی کرده و دید جامعی از آن هم در مرتبه تحقیق و هم در مرتبه اجرا فراهم آورد، وجود نداشته است. لذا؛ هدف پژوهش حاضر بررسی تمامی سبک های رهبری و نحوه اثرگذاری آن ها بر عجین شدگی شغلی کارکنان است.طراحی/ روش شناسی/ رویکرد: پژوهش حاضر، پژوهشی کاربردی است که از روش فراترکیب یکپارچه  در آن برای سنتز و کنار هم قرار دادن مطالعات حوزه رهبری و عجین سازی شغلی استفاده شده است. روش فراترکیب یکپارچه، با هدف تلفیق نظام مند یافته های کمی و کیفی جهت دستیابی به درکی همه جانبه از نحوه ارتباط سبک های رهبری و عجین سازی شغلی، به کار گرفته شده است. یافته های کمی و کیفی در تحلیل با استفاده از این روش، به یک بیان و شکل مشترک تبدیل شدند تا امکان یکپارچه سازی تفسیری فراهم گردد. جهت اجرای فرایند استاندارد روش، در پایگاه های Scopus و WOS  کلمات Leadership (رهبری) و تمام معادل های عجین سازی شغلی که مورد استفاده در مقالات آن حوزه بود، آورده شد. این کلمات عبارتند از Employee ، Job ، Work ، Staff که همزمان هم با واژه Engagement و هم رهبری به حالت AND درآمده و با یکدیگر به حالت OR درآمدند. سال های بررسی هم روندی ۱۰ ساله از ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ را شامل شد. ابتدا ۲۹۱۷ مقاله در Scopus و ۱۳۱۴ مورد در WOS یافت شد که با پالایش های متوالی موجود در چارت متداول PRISMA از جمله محدود کردن به زبان انگلیسی، مطالعه چکیده در ادامه مقدمه و متن مقاله،  دو روش CASP و JBI در بررسی کیفیت پژوهش ها و در نهایت بررسی چارک نشریات و محدود سازی به نشریات Q۱ ، ۶۴ مقاله مورد بررسی قرار گرفت.یافته­های پژوهش: از بررسی ۶۴ مقاله بیان شده، به ۲۶ سبک رهبری دست یافته شد که نحوه ارتباطی آن ها با عجین سازی شغلی کارکنان و متغیرهای ارتباطی موجود، به طور کامل مورد بررسی و تدقیق قرار گرفت. رهبری تحول آفرین بیشترین سهم پژوهش ها را با ۱۷ مقاله به خود اختصاص داده و سپس رهبری اخلاق مدار با ۶ مقاله در رتبه دوم قرار گرفته و سایر سبک ها دارای تعداد مقالات کمتری بودند. در میان سبک های رهبری همگی دارای تاثیر مثبت بر عجین سازی شغلی کارکنان بوده و برای هر کدام متغیرهای میانجی و تعدیلگر متعددی شناسایی شد اما سه سبک رهبری سمی، رهبری خودشیفته و رهبری بی قید و شرط دارای اثر منفی بودند.محدودیت­ها و پیامدها: از جمله محدودیت های پژوهش حاضر می توان به محدودیت زمانی ۱۰ ساله مقالات بررسی شده اشاره نمود که جستجو به سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ محدود شد. علت آن نیز متفاوت بودن نگاه در سال های اخیر به این حوزه و تحولات مقالات نگاشته شده در آن در سال های نو است. اما می توان به علت حضور مفهوم رهبری از دیرباز در عرصه مدیریت و نیز حضور مفهوم عجین سازی شغلی از سال ۱۹۹۲ دامنه بررسی را گسترده تر کرد. همچنین بررسی ها بر روی مقالات با کیفیت تر که در دو مرحله با روش های CASP و JBI در مقالات کیفی و کمی و نیز در نهایت با محدود کردن به نشریات Q۱ روی تعداد ۶۴ مقاله صورت گرفت. در پژوهش های آتی می توان شمار بیشتری از مقالات در چارک های دیگر را بررسی کرد.پیامدهای عملی: از آنجایی که سبک رهبری متغیری مهم در عجین سازی شغلی کارکنان با کار بوده و عجین سازی نیز مولفه مهمی در رضایت شغلی و نگهداشت کارکنان، افزایش بهره وری آنان و در نتیجه موفقیت سازمان است، پژوهش حاضر با کنار هم نهادن و بررسی جامع تمامی سبک های رهبری و نحوه اثرگذاری آن ها بر عجین سازی شغلی کارکنان، نه تنها می تواند به نحوه اثربخشی راهگشای پژوهشگران در تحقیقات آتی باشد، بلکه می تواند راهنمایی جامع در اختیار دست اندرکاران این حوزه قرار دهد تا با انتخاب سبک رهبری صحیح و اثربخشی و کاربست بهینه آن، حداکثر عجین شدگی شغلی کارکنان خود را به همراه داشته باشد.ابتکار یا ارزش مقاله: در پژوهش های پیشین عموما تنها یک سبک رهبری خاص و اثرگذاری آن بر عجین سازی شغلی کارکنان بررسی می شد اما پژوهش حاضر این امکان را فراهم آورده تا تمامی سبک های رهبری یکجا دیده شده و دید جامعی برای سایرین فراهم آورد که در این نوع تا کنون چنین پژوهشی ثبت نگردیده است.نوع مقاله: مقاله پژوهشی

کلیدواژه ها:

سبک های رهبری ، عجین سازی شغلی ، فراترکیب یکپارچه