مدیریت و احیای بافتهای تاریخی در عصر مدرن استراتژیها و چالشها در سازگاری با تحولات شهری مطالعه موردی بافت تاریخی شیراز

بافتهای تاریخی به عنوان بخش مهمی از میراث فرهنگی و هویتی شهرها نقش حیاتی در حفظ ارزشهای اجتماعی، فرهنگی و کالبدی ایفا می کنند. با این حال، تحولات سریع شهری مانند توسعه زیرساخت ها، رشد جمعیت و تغییرات اقتصادی باعث فرسایش کالبدی و تضعیف هویت محلی این بافت ها شده است. پژوهش حاضر با هدف ارائه استراتژی های نوین برای مدیریت و احیای بافت های تاریخی در عصر مدرن به مطالعه موردی بافت تاریخی شهر شیراز پرداخته است که به عنوان یکی از غنی ترین نمونه های میراث فرهنگی ایران شناخته می شود. برای بررسی چالش ها و استراتژی های مدیریت و احیای بافت های تاریخی در عصر مدرن این پژوهش از یک رویکرد ترکیبی (Mixed-Methods) استفاده می کند که شامل روش های کیفی و کمی است. این رویکرد به درک عمیق تری از پیچیدگی های بافت های تاریخی و تحلیل دقیق تر استراتژی های طراحی شهری منجر می شود. داده های گردآوری شده از طریق تحلیل مضمون، تحلیل فضایی با نرم افزار GIS و ارزیابی SWOT مورد بررسی قرار گرفتند. بافت تاریخی شیراز به دلیل معماری اصیل، ساختار فضایی پیچیده و ارزش های فرهنگی غنی نمونه ای برجسته از میراث جهانی است؛ اما با چالش هایی مانند تخریب کالبدی، کاهش حس تعلق و فشارهای ناشی از توسعه شهری مواجه است. یافته های پژوهش نشان داد که استفاده از تکنولوژی های نوین مانند واقعیت افزوده (AR)، تقویت مشارکت جامعه محلی و طراحی مبتنی بر حس مکان می تواند به احیای پایدار این بافت ها کمک کند. همچنین، تلفیق حفاظت کالبدی، بازآفرینی فضایی و ارتقای حس تعلق اجتماعی به عنوان رویکردی چند بعدی نتایج مثبتی در حفظ ارزش های تاریخی و فرهنگی داشته است. نتیجه گیری نشان می دهد که مدل های نوین طراحی شهری نه تنها به حفظ هویت تاریخی کمک می کنند بلکه با نیازهای مدرن شهری نیز سازگار هستند و می توانند الگویی برای مدیریت سایر بافت های تاریخی ارائه دهند.

کلیدواژه ها:

بافت تاریخی ، هویت فرهنگی ، احیا ، طراحی شهری ، تکنولوژی نوین ، شیراز