حس مکان و حفاظت پایدار در بناهای تاریخی: چالش ها و فرصت ها

در دهه های اخیر، مفهوم «حس مکان» به عنوان یکی از بنیادین ترین مفاهیم در طراحی معماری و شهرسازی، جایگاهی اساسی در نظریه پردازی و پژوهش های مربوط به محیط های تاریخی یافته است. حس مکان، حاصل تعامل انسان با محیط پیرامونش و تجلی تجربه زیسته در فضاست، که می تواند به طور مستقیم بر کیفیت حضور انسان و میزان تعلق خاطر به مکان تاثیر بگذارد. از سوی دیگر، حفاظت پایدار از میراث معماری تاریخی، تنها در گرو مداخلات فنی نیست، بلکه نیازمند درک عمیق از معانی اجتماعی، فرهنگی و روان شناختی مکان ها نیز هست. در این مقاله، با تمرکز بر پیوند میان حس مکان و حفاظت پایدار، به بررسی چیستی و ریشه های تاریخی مفهوم حس مکان، شاخص های آن، و تاثیر آن بر فرآیندهای حفاظت از بناهای تاریخی پرداخته می شود. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانه ای و اسنادی بوده است. همچنین، تلاش شده با تلفیق مبانی نظری معماری و حفاظت، و بازخوانی برخی نظریه های کلیدی در این حوزه ها، یک چارچوب مفهومی برای تقویت پیوند میان حس مکان و حفاظت پایدار ارائه شود. نتیجه گیری پژوهش نشان می دهد که احیای حس مکان در فضاهای تاریخی، نه تنها زمینه ساز تقویت هویت شهری و تعلق اجتماعی است، بلکه از منظر حفاظتی نیز می تواند به عنوان راهکاری برای افزایش دوام فرهنگی و کارکردی بناهای تاریخی تلقی شود.

کلیدواژه ها:

حس مکان ، حفاظت پایدار ، معماری تاریخی ، هویت ، پایداری فرهنگی