ارزیابی مخاطرات و راهکارهای کنترل آفلاتوکسین در زنجیره ارزش پسته از تولید تا بازارهای جهانی (مروری)

پسته به عنوان یک کالای استراتژیک صادراتی ایران همواره در معرض تهدید جدی آلودگی به آفلاتوکسین ها قرار دارد که چالش های عمده ای در حوزه ایمنی غذا و تجارت جهانی ایجاد کرده است. این مطالعه به ارزیابی نظام مند نقاط بحرانی و راهکارهای کنترل آفلاتوکسین در سرتاسر زنجیره ارزش پسته از مرحله پیش از برداشت در باغ تا عرضه در بازارهای جهانی می پردازد. با توجه به تجربیات عملی تاکید ویژه ای بر اهمیت نمونه برداری اصولی به عنوان کلیدی ترین مرحله قبل از انجام آزمون های دقیق آزمایشگاهی وجود دارد. تحقیق حاضر بر پایه مرور سیستماتیک منابع علمی معتبر و تجربیات میدانی در مناطق اصلی تولید پسته در ایران استوار است. مطالعات نشان می دهد که مهم ترین نقاط خطر شامل تنش خشکی در باغ، آسیب آفات، تاخیر در برداشت، خشک کردن غیر اصولی و شرایط نامناسب انبارداری است. بنظر می رسد نمونه برداری غیر اصولی به عنوان یکی از اصلی ترین منابع خطا در ارزیابی آلودگی دخالت داشته باشد. راهکارهای کنترل پیشنهادی در چهار مرحله اصلی دسته بندی گردید: ۱) مدیریت باغ (شامل آبیاری، بهینه کنترل آفات و برداشت به موقع) ۲) فرآوری اولیه (شامل پوست گیری سریع و خشک کردن اصولی) ۳) انبارداری و فرآوری ثانویه (شامل کنترل دما و رطوبت و پایش مستمر) و ۴) صادرات (شامل رعایت استانداردهای بین المللی و بسته بندی مناسب). اجرای پروتکل های استاندارد نمونه برداری (مانند ۵۰ CODEX GL) برای دستیابی به نتایج قابل اطمینان ضروری است. اجرای یک سیستم مدیریت یکپارچه در طول این زنجیره تنها راهکار پایدار برای کاهش آلودگی و تضمین ایمنی محصول نهایی بوده و همکاری همه جانبه ذینفعان، توسعه زیرساخت ها، به کارگیری فناوری های نوین و دانش بدست آمده در طول سالیان گذشته سبب بهبود صادرات و رفع موانع موجود خواهد شد.

کلیدواژه ها:

پسته ، آفلاتوکسین ، ارزیابی مخاطرات ، کنترل