نقش فناوری های هوشمند در ارتقای تاب آوری شهری در برابر بحران ها و مخاطرات طبیعی

در دهه های اخیر، افزایش فراوانی و شدت بحران ها و مخاطرات طبیعی، لزوم توجه به مفهوم تاب آوری شهری را بیش از پیش آشکار ساخته است. همزمان، توسعه فناوری های نوین و هوشمند، فرصت های جدیدی برای ارتقای تاب آوری شهرها در برابر این بحران ها فراهم کرده است. مسئله اصلی پژوهش حاضر، بررسی نقش فناوری های هوشمند در افزایش تاب آوری شهری و تبیین چگونگی به کارگیری آن ها در مراحل مختلف مدیریت بحران است. هدف این مطالعه، مرور نظام مند و تحلیلی پژوهش های داخلی و خارجی انجام شده بین سال های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ میلادی و ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۴ هجری شمسی است تا ابعاد مختلف کاربرد فناوری های هوشمند در چهار محور اصلی شامل: پیش بینی و پیشگیری از بحران ها، مدیریت و پاسخ به بحران ها، بازسازی و بهبود شهری، و ارزیابی شاخص های تاب آوری مورد بررسی قرار گیرد. روش پژوهش، مرور نظام مند و تحلیل تطبیقی است که بر اساس آن، مقالات مرتبط از پایگاه های علمی معتبر بین المللی (ScienceDirect، Springer، IET Smart Cities، Scientific Reports) و داخلی (SID، CIVILICA) استخراج و تحلیل شدند. یافته ها نشان می دهد فناوری های هوشمند، به ویژه سامانه های اینترنت اشیا (IoT)، داده های مکانی (GIS) و هوش مصنوعی (AI)، در بهبود قابلیت پیش بینی، سرعت پاسخ دهی، هماهنگی نهادی و بازسازی پس از بحران نقش موثری دارند. نتایج نشان می دهد ادغام فناوری های هوشمند با برنامه ریزی شهری و مشارکت اجتماعی می تواند چارچوبی کارآمد برای توسعه شهرهای تاب آور و پایدار فراهم آورد. این مقاله در نهایت با شناسایی شکاف های پژوهشی، مسیرهای آتی برای بهره گیری اثربخش از فناوری های هوشمند در مدیریت بحران شهری را پیشنهاد می کند.

کلیدواژه ها:

فناوری های هوشمند ، تاب آوری شهری ، مدیریت بحران ، مخاطرات طبیعی ، شهر هوشمند