اخلاق تربیت و هویت اخلاقی با نگاه تحویل نسلی

هدف پژوهش حاضر، تبیین رابطه متقابل اخلاق تربیت و شکل گیری هویت اخلاقی با تاکید بر فرایند تحویل نسلی (انتقال بین نسلی ارزش ها و ویژگی های اخلاقی) بود. این مطالعه با رویکردی نظری-تحلیلی و با استفاده از روش اسنادی-کتابخانه ای انجام شد و به بررسی مبانی فلسفی، روان شناختی و جامعه شناختی این دو مفهوم و چگونگی تعامل آنها در بستر تحول بین نسلی پرداخت. یافته ها نشان داد که اخلاق تربیت، به عنوان مجموعه ای از اصول، روش ها و فضیلت های حاکم بر فرایند تعلیم و تربیت، بستر اصلی و عامدانه ای برای شکل دهی، تقویت و انتقال هویت اخلاقی فراهم می آورد. از سوی دیگر، هویت اخلاقی به عنوان هسته پایدار شخصیت فرد که التزام درونی به عمل بر اساس ارزش ها و اصول اخلاقی را سبب می شود، هم به عنوان هدف غایی تربیت اخلاقی و هم به عنوان عاملی موثر در کیفیت اخلاق مندی نسل بعد در نقش والدین و مربیان، عمل می کند. تحلیل فرایند تحویل نسلی آشکار ساخت که این انتقال صرفا یک روند مکانیکی و یک سویه نیست، بلکه در تعاملی پویا، گزینشی و گاه چالشی بین نسل ها و تحت تاثیر بافت اجتماعی-فرهنگی رخ می دهد. در این فرایند، شیوه های تربیتی مبتنی بر استدلال، گفت وگوی اخلاقی، الگودهی و مشارکت عاطفی، موثرترین نقش را در درونی سازی ارزش ها و تحکیم هویت اخلاقی در نسل جدید ایفا می کنند. مقاله در نهایت نتیجه می گیرد که توجه همزمان به «اخلاق در تربیت» (رعایت اصول اخلاقی توسط مربی) و «تربیت برای اخلاق» (هدف گذاری برای پرورش عامدانه فضیلت ها)، در چارچوبی بین نسلی، شرط ضروری برای تداوم و غنابخشی سرمایه اخلاقی جامعه است. این امر مستلزم آگاهی نسل پیشین از مکانیسم های تحویل نسلی و ظرفیت نسل جدید برای بازتفسیر و بازآفرینی میراث اخلاقی در مواجهه با شرایط نوین است.

کلیدواژه ها:

اخلاق تربیت ، هویت اخلاقی ، تحویل نسلی ، انتقال بین نسلی ، تربیت اخلاقی