مطالعه اقدام پژوهانه درباره چالش ها و فرصت های تحقق آموزش فراگیر در محیط های آموزشی

اجرای آموزش فراگیر در مدارس روستایی و چندپایه ایران با چالش های جدی ساختاری، فرهنگی و انسانی روبه رو بود. این پژوهش با هدف شناسایی چالش ها و فرصت های بومی سازی آموزش فراگیر در یک مدرسه چندپایه روستایی انجام گرفت. پژوهش از نوع اقدام پژوهی با رویکرد ترکیبی و بر اساس الگوی چهار مرحله ای کمیس و مک تاگارت (۱۹۸۸) اجرا شد؛ جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان، معلمان و والدین دبستان قهرآباد سفلی شهرستان سقز در سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۴ بود و با روش نمونه گیری هدفمند، ۳۷ نفر (۲۱ دانش آموز پایه چهارم و پنجم، ۲ معلم و ۱۴ والد) مشارکت کردند؛ مداخله شامل طراحی و اجرای فعالیت های آموزشی مبتنی بر بازی ها و ترانه های بومی کردی به مدت شش هفته بود و ابزارهای گردآوری داده ها عبارت بودند از مصاحبه نیمه ساختاریافته محقق ساخته (شریفیان، ۱۴۰۴)، چک لیست مشاهده مشارکتی محقق ساخته (شریفیان، ۱۴۰۴)، مطالعه اسناد و مقیاس ارزشیابی توصیفی وزارت آموزش و پرورش (وزارت آموزش و پرورش، ۱۳۸۹)؛ تحلیل داده های کیفی با روش تحلیل مضمون و داده های کمی با آمار توصیفی انجام شد. یافته ها نشان داد که موانع اصلی در سه دسته ساختاری، فرهنگی و انسانی قرار گرفتند و در مقابل، مشارکت داوطلبانه والدین، بازی ها و ترانه های بومی کردی و حمایت شوراهای روستایی مهم ترین فرصت ها شناسایی شدند. نتایج حاکی از آن بود که تلفیق ظرفیت های بومی با آموزش عملی معلمان، امکان تحقق موفق تر آموزش فراگیر را در مدارس مشابه فراهم ساخت و الگوی سه محوری «توانمندسازی معلم – مشارکت خانواده و جامعه – بومی سازی محتوا» به عنوان راهکار عملی پیشنهاد گردید.

کلیدواژه ها:

آموزش فراگیر ، اقدام پژوهی ، چالش ها و فرصت ها ، محیط های آموزشی ، مشارکت والدین