مهستی گنجوی در چنبره تحریف: از انتساب های اشتباه تا جعلیات عمدی

مهستی گنجوی، شاعره نامدار سده ششم هجری، از چهره های برجسته ادبیات فارسی است که رباعیاتش از لطافت و زیبایی بی نظیری برخوردارند. با این حال، میراث شعری او در گذر زمان دستخوش اقسام تحریف ها و انتساب های نادرست شده است. برخی از این تغییرات ناشی از سهو در نقل منابع و برخی دیگر حاصل جعل های عمدی است که با اهداف مختلف صورت گرفته اند. این تحریف ها هم در اشعار منسوب به او، هم در احوال و زندگانی او و گاه حتی در نام مهستی رخ داده، تا جایی که تشخیص سره از ناسره و داوری درست در خصوص شخصیت و شعر او را دشوار کرده است. نکته بسیار مهم در پژوهش های مهستی شناسی تاثیر شگرفی است که داستان عامیانه و البته غیرمستند «امیراحمد و مهستی» بر منابع سده­های پیشین و پژوهش های معاصر گذاشته و اندک حقایق موجود تاریخی درباره او را خدشه­دار نموده است. این روایت نادرست، جایگاه غیرمنتظره ای در تحقیقات یافته و چهره واقعی مهستی را در هاله ای از ابهام فرو برده است. مقاله حاضر تلاش دارد مجموعه­ای از تلاش­های ناصواب، همچون تحریف نام و هویت مهستی، انتسابات نادرست شعری، تحریف و جعل های عامدانه تاریخی را که شاعر و شعر او از زمان­های دور تا دوران معاصر بدان­ها گرفتار آمده است بررسی کند تا راه برای تصحیح دیوان او و تنظیم مجموعه­ای منقح از رباعیاتش هموار گردد.

کلیدواژه ها:

مهستی گنجوی ، جعل ، تحریف ، انتساب ، تاریخ ادبیات