معماری، شهرسازی و خشونت ساختاری: سازوکارهای تولید فضای پادزیست فرودستان در شهرهای معاصر

پژوهش پیش رو به تحلیل انتقادی نقش معماری و شهرسازی در بازتولید «خشونت ساختاری» در کالبد شهرهای معاصر می پردازد. مسئله کانونی تحقیق آن است که چگونه فرایندها، سیاست ها و تصمیم گیری های فضایی، به شکلی نهادینه و پنهان، به طرد اجتماعی و تولید «فضای پادزیست» برای گروه های فرودست منجر می شوند. این مطالعه با اتکا بر روش شناسی کیفی و به طور مشخص «تحلیل تماتیک»، به بررسی عمیق سازوکارهای موجد نابرابری فضایی می پردازد. داده های پژوهش از دو منبع اصلی گردآوری شده اند: نخست، اسناد کتابخانه ای و متون تخصصی در رشته های معماری، شهرسازی، علوم اجتماعی و علوم سیاسی؛ و دوم، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با جامعه ای متشکل از ۱۰۰ نفر از خبرگان (شامل ۲۵ استاد دانشگاه در رشته معماری، ۲۵ استاد دانشگاه شهرسازی، ۲۵ استاد دانشگاه جامعه شناسی و ۲۵ پژوهشگر باسابقه در موضوع پژوهش). اهداف اصلی این تحقیق عبارت اند از: تشخیص سازوکارهای نهفته در سیاست گذاری های فضایی که به طرد فرودستان می انجامد؛ تحلیل پیامدهای زیستی و زیرساختی این سازوکارها؛ تبیین نقش نظریه هایی همچون خشونت ساختاری (گالتونگ)، تولید فضا (لفور) و عدالت فضایی (هاروی) در فهم این پدیده؛ و در نهایت، تدوین راهکارهای عملی برای کاهش نابرابری های فضایی. یافته های این پژوهش نشان می دهد کالایی سازی زمین، پهنه بندی های تبعیض آمیز، و پروژه های نوسازی رانده ساز، ابزارهای اصلی اعمال خشونت ساختاری هستند که زیست پذیری گروه های آسیب پذیر را به شکلی نظام مند تضعیف می کنند.

کلیدواژه ها:

تولید فضا ، زیست پذیری ، طرد اجتماعی ، عدالت فضایی ، نابرابری مکانی