تحلیل اینفودمیولوژیک و علم سنجی دیابت بارداری: کاوش شکاف میان الگوهای اطلاع یابی کاربران و روندهای پژوهشی در ایران

هدف: هدف پژوهش حاضر، مطالعه اینفودمیولوژیک و علم­سنجی بیماری دیابت بارداری بر مبنای رفتار اطلاع یابی کاربران و تولیدات علمی پژوهشگران در ایران است.روش شناسی: این مطالعه با رویکرد آمیخته اکتشافی و به صورت توصیفی–تحلیلی انجام شد. در بخش کیفی، داده ها از طریق بحث گروهی متمرکز با مشارکت ۱۲ زن باردار مبتلابه دیابت بارداری گردآوری و کلیدواژه های مورداستفاده در جست وجوهای اینترنتی آنان استخراج شد. در بخش کمی، داده های مرتبط با رفتار جست وجوی کاربران از طریقGoogle Trends و تولیدات علمی منتشرشده با وابستگی سازمانی ایران در پایگاه های PubMed، Web of Science و Scopus طی سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ موردبررسی قرار گرفت.یافته ها: نتایج نشان داد کلیدواژه های مورداستفاده در چهار مقوله «اصطلاحات کلی»، «نشانه ها و تشخیص»، «درمان، کنترل و تغذیه» و «پیامدها و عوارض» طبقه بندی شده­اند و بیشترین جست وجو مربوط به عبارت فارسی «قند بارداری» است. بررسی روند جست وجوها حاکی از آن است که رفتار اطلاع یابی کاربران ایرانی در این حوزه طی سال های موردمطالعه با نوسان و روندی کاهشی همراه بوده است، درحالی که تولیدات علمی منتشرشده با وابستگی سازمانی ایران در همان بازه زمانی روندی افزایشی داشته اند. تحلیل آماری با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بین رفتار جست وجوی کاربران و تولیدات علمی، رابطه معناداری وجود ندارد.نتیجه گیری: کاربران ایرانی برای پاسخ گویی به نیازهای اطلاعاتی خود در زمینه دیابت بارداری عمدتا به موتور جست وجوی گوگل مراجعه می کنند، اما پژوهش های علمی تولیدشده در این حوزه لزوما مبتنی بر این نیازها نیستند. این شکاف بیانگر ضعف در ترجمان دانش سلامت است. بر این اساس، پیشنهاد می شود از طریق توسعه برنامه های کاربردی بومی، گسترش خدمات تله مدیسین و تولید محتوای سلامت تاییدشده در شبکه های اجتماعی، اطلاعات دقیق و قابل اعتماد در اختیار بیماران قرار گیرد. همچنین، پژوهشگران باید نیازهای اطلاعاتی کاربران را به عنوان مبنایی برای انجام تحقیقات کاربردی مدنظر قرار دهند.

کلیدواژه ها:

اینفودمیولوژی ، نیاز اطلاعاتی ، رفتار اطلاع یابی ، تولیدات علمی ، دیابت بارداری ، گوگل ترندز ، انتشارات علمی