تاثیر کودهای زیستی بر بهبود شاخص های فیزیولوژیک رشد، اجزای عملکرد و عملکرد دانه در دو رقم لوبیا در شرایط کم آبیاری

لوبیا به دلیل داشتن پروتئین، از مهمترین منابع غذایی است. با توجه به شرایط اقلیمی ایران، استفاده از رویکردهای مدیریتی مانند کاربرد کودهای زیستی و کم آبیاری اهمیت دارد. این آزمایش در جهت بررسی تاثیر کم آبیاری به همراه کودهای زیستی بر شاخص های فیزیولوژیک رشد، اجزای عملکرد ، عملکرد دانه ، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت ارقام لوبیا به صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب بلوک های کامل تصادفی با ۳ تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه شهرکرد در سال ۱۴۰۳ انجام شد. سطوح آبیاری در سه سطح ۱۰۰، ۸۰ و ۶۰ درصد نیاز آبی لوبیا به عنوان عامل اصلی و عامل فرعی فاکتوریل کودهای زیستی (در چهار سطح شامل مایکوریزا آربوسکولار، باکتری ریزوبیوم، باکتری آزوسپریلیوم و تیمار شاهد) و رقم (در دو سطح شامل لوبیا چیتی و لوبیا قرمز) بود. استفاده از کودهای زیستی موجب افزایش شاخص سطح برگ (LAI) در شرایط آبیاری نرمال و تنش متوسط (۸۰ درصد نیاز آبی) گردید. استفاده از مایکوریزا و ریزوبیوم در شرایط تنش متوسط (۸۰ درصد نیاز آبی) منجر به افزایش ۵ درصدی سرعت آسیمیلاسیون خالص (NAR) نسبت به شاهد شد. هر سه کود زیستی در آبیاری نرمال و تنش متوسط منجر به افزایش معنی دار شاخص سرعت رشد محصول (CGR) شدند. ۶۰ درصد نیاز آبی منجر به کاهش ۵۵ درصدی سرعت رشد نسبی (RGR) نسبت به آبیاری نرمال شد. کودهای زیستی ریزوبیوم و مایکوریزا باعث افزایش تعداد دانه در غلاف (۵/۱۲ و ۲/۱۳ درصد) و وزن صد دانه (۲/۱۳ و ۵/۱۳ درصد) نسبت به تیمار شاهد شدند و این میکروارگانیسم ها موجب افزایش عملکرد دانه در شرایط آبیاری نرمال و تنش متوسط شدند. به طور کلی استفاده از کودهای زیستی می تواند با کاهش اثرات تنش خشکی منجر به بهبود صفات رشدی و عملکرد دانه در لوبیا گردد. لذا پیشنهاد می شود در پژوهش های آینده، روش کم آبیاری بهمراه استفاده از کودهای زیستی در سایر محصولات زراعی مورد بررسی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

کودهای زیستی ، شاخص سطح برگ (LAI) ، سرعت آسیمیلاسیون خالص(NAR) ، سرعت رشد محصول (CGR) ، لگوم