بررسی ارتباط «تمایزات جبری افراد» با «حکمت الهی» در اندیشه ابن سینا

انسان از بدو تکون خود، همواره تحت تاثیر عوامل متعددی است که موجبات تمایز او با دیگران را رقم می-زند و شاکله وجودی او را شکل می دهد. در نظام فکری ابن سینا، «ماده اولیه بدن»، «مزاج بدن»، «زمان حدوث نفس»، «هیئات نفسانی»، «خلقیات» و «معقولات» از مهم ترین عوامل تمایز و انفراد محسوب می-شوند که از ابتدای تکون حیات فرد در فردیت او نقش آفرینی می کنند و او را به عنوان یک شخص منحصربه-فرد می شناسانند. التفات به سازوکار مجموع عوامل نامبرده، روشن می سازد که در مواضعی خود فرد در ایجاد این تمایزات نقشی ندارد و در واقع تمایز میان هر فرد با دیگری از جانب شرایط جبری محقق می گردد. در نوشتار حاضر با روش توصیفی- تحلیلی، پس از تبیین مواضع جبری تمایزات افراد، مسئله حکمت الهی و بررسی چرایی این اختلافات ناخواسته که از پیامدهای مترتب بر اصل تمایزات جبری افراد است، مورد تحلیل واقع می شود. مطابق یافته های این جستار در اندیشه ابن سینا میان تمایزات جبری افراد با مختصات حکمت الهی منافاتی وجود ندارد و نمی توان این تمایزات را مصداق ظلم خواند؛ چراکه مشتمل بر حکمت های بی-شماری هستند و امکان جبران کمبود استحقاق ها در موقعیت های دیگر وجود دارد.

کلیدواژه ها:

&laquo ، ، ، ابن سینا&raquo ، ، ، اراده و اختیار&raquo ، ، ، تمایزات جبری&raquo ، ، ، حکمت الهی&raquo ، ، ، ، &laquo ، ، ، علم الهی&raquo