متن/ زمینه گرایی تفاسیر اسلامی در افق مکتب کمبریج؛ بازفهمی سنت تفسیری مسلمانان بر مبنای اندیشه های اسکینر

تفسیر زمینه گرا و خوانش جدیدی که اسکینر و مکتب کمبریج از متون گذشته ارائه می دهند دهه هاست شور و شوق فراوانی در دانشگاه های مختلف جهان برانگیخته است. بعلاوه، دست یافتن به تفاسیر و خوانش های جدید از قرآن در پرتو دانش معاصر حوزه های مختلف علوم انسانی ضروری به نظر می رسد. مقاله پیش رو به این پرسش می پردازد که بر مبنای آموزه های اسکینر تفاسیر اسلامی به لحاظ متن گرایی و زمینه گرایی چه وضعیتی دارند. روش تحقیق این مقاله توصیف، تبیین و تحلیل روش ها و نظریات اسکینر و روش های تفسیری رایج در میان مسلمانان است. در این پژوهش دیده شد انواع تفاسیر رایج در میان مسلمانان با وجود توانمندی در فهم و تفسیر مفاهیم کلامی، الهیاتی، فلسفی، انتزاعی و عرفانی هنوز با زمینه گرایی در تفسیر فاصله دارند. هم چنین رویکرد اسکینر به علت توجه توامان به متن، زمینه و نیت مولف قابلیت‎های معرفتی متعددی برای مفسران ایجاد می کند. از منظر قصدگرایی او برخلاف مفسران و فقهای مسلمان نه تنها در لابه لای الفاظ متن ، بلکه در تعامل بین متن و زمینه به دنبال نیت نویسنده است. مجموعه مزیت های معرفتی و روشی این رویکرد امکان ارائه حل برخی معضلات تفسیری و خوانش هایی به لحاظ تاریخی دقیق تر را فراهم می کند. این رویکرد می تواند با انواع تفاسیر رایج مسلمانان به ویژه تفسیر موضوعی ترکیب و همراه کرد. در عین حال لازم است به محدودیت روش اسکینر در تفسیر گزاره ها توجه شود؛ از آنجا که اسکینر تاریخ گراست باید توجه داشت که کاربرد روش اسکینر تنها در مورد مسائل تاریخی، اجتماعی و کنش های انسانی است و در مورد مفاهیم انتزاعی ، فلسفی و عرفانی فقط ماهیت تاریخی آن ها با این روش می تواند مورد پژوهش قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تفاسیر اسلامی ، زمینه گرایی در تفسیر ، قصدگرایی در تفسیر ، کوئنتین اسکینر ، متن گرایی در تفسیر