الگوی مفهومی توانمندسازی روانشناختی با رویکرد جامعه نگر بر اساس قرآن کریم

این پژوهش با هدف طراحی و تبیین ابعاد الگوی توانمندسازی روانشناختی جامع هنگر بر اساس قرآن کریم و با روش تحلیل محتوای کیفی با رویکرد استقرایی انجام شد. پس از تحلیل کیفی داده ها، ابعاد و مولفه ها در قالب چهار بعد «منابع»، «زمینه ها»، «مولفه ها» و «پیامدها» سازماندهی گردید. منابع توانمندسازی به دو دسته پایدار و ناپایدار تقسیم شدند. زیرمقوله های منابع پایدار، خدای متعال منبع توانمندی، منحصر بودن منبع توانمندسازی در خدای متعال، نامحدود بودن منبع توانمندیهای الهی، خواست و اراده الهی، منشا تمامی توانمندیها و زیرمقولههای منابع ناپایدار، محدودیت و نقصان توانمندیهای مادی و دنیوی، بیثباتی و زوال پذیری توانمندی های غیر الهی و نافرجام بودن توانمندیهای ناپایدار بود. زمینهها در سه بخش عوامل زمینهساز شامل آگاهی به صفات خدا، درک هدف و معنای زندگی، بافتارشناسی، شناخت خود و ظرفیتهای انسان؛ عوامل تسهیل گر شامل ارتباط با خدا و مهارت های فردی و اجتماعی؛ و عوامل تداوم بخش شامل پایداری در ارتباط با خدا، انسجام اجتماعی و اجرای عدالت بودند. مولفه ها نیز شامل احساس شایستگی، کنترل و تسلط، خودکارآمدی، تاثیر، تعاملات اجتماعی مثبت، پایداری در مسیر تعالی، خردمندی، نیروی محرک روانی - معنوی، قدرت بخشی الهی و مسئولیت پذیری می باشند. پیامدها نیز به دو دسته فردی شامل تقوا، رضایت الهی، سبقت در کار خیر، حکمت و علم، تواضع، احساس قدرت، احساس کنترل، نشاط؛ و اجتماعی شامل مشارکت فعال در تغییر جامعه، رهبری و هدایت جامعه، جاذبه، رفتار حمایتی، توانمند شدن در حکومتداری، حیات طیبه، مشارکت اجتماعی، زیست مومنانه، اجرای عدالت، عدالتگستری، امانتداری و وفای به عهد، مسئولیت اجتماعی است. موانع فردی شامل غفلت از یاد خدا، ولایت شیطان، ضعف در ایمان، دوستی با شیطان، وابستگی به دنیا، فریفته شدن به وعده های شیطان، ناامیدی از رحمت الهی، شرک به خدا، جهل و ظلم و ترجیح دنیا بر آخرت است. موانع اجتماعی نیز شامل تکبر، فساد اجتماعی، نزاع و تفرقه است.

کلیدواژه ها:

توانمندسازی ، روانشناسی جامعهنگر ، قرآن کریم ، تحلیل محتوای کیفی