پاسخ ارقام مختلف نخود دیم به تغییرات تراکم بوته در شهرستان خرم آباد

حبوبات یکی از مهمترین منابع تامین کننده پروتئین، مواد معدنی و کالری در رژیم غذایی مردم کشورهای در حال توسعه می-باشند. نخود به عنوان یکی از مهم¬ترین حبوبات شناخته می¬شود که عملکرد آن تحت تاثیر عوامل مدیریتی و ژنتیکی قرار دارد. بر این اساس، این پژوهش به منظور بررسی تاثیر تراکم بوته بر بهبود عملکرد اقتصادی و اجزای عملکرد ارقام نخود دیم در شهرستان خرم¬آباد در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه لرستان در سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ انجام شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک¬های کامل تصادفی با سه تکرار بود. فاکتورها شامل تراکم در پنج سطح (۲۰، ۳۰، ۴۰، ۵۰ و ۶۰ بوته در متر¬مربع) و ارقام مختلف نخود در سه سطح (عادل، سعید و منصور) بودند. براساس نتایج بدست آمده اثر متقابل تراکم و رقم بر فاصله اولین شاخه فرعی از سطح خاک، فاصله اولین غلاف از سطح خاک، تعداد شاخه فرعی در بوته، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن کل دانه در بوته و تعداد دانه در بوته در سطح یک درصد معنی¬دار بود اما بر عملکرد اقتصادی، زیستی و وزن صد معنی¬دار نبود. اثر ساده تراکم در سطح پنج درصد بر عملکرد اقتصادی و زیستی و اثر ساده رقم بر وزن صد دانه در سطح پنج درصد معنی¬دار بود. مقایسه میانگین تحت تاثیر تراکم نشان داد، بیشترین عملکرد اقتصادی (۵/۳۳۹۰ کیلوگرم در هکتار) در تراکم ۵۰ بوته در متر مربع و کمترین آن (۳/۲۶۷۸ کیلوگرم در هکتار) در تراکم ۲۰ بوته در متر مربع بدست آمد که ۶/۲۶ درصد برتری نشان داد. با مقایسه رگرسیون بین عملکرد و تراکم¬های مختلف برای ارقام، بهترین عملکرد رقم عادل در تراکم ۹۸/۴۴ (تقریبا ۴۵) بوته در متر مربع (۳۳۹۴ کیلوگرم در هکتار) به دست آمد. همچنین بر اساس این رابطه رگرسیونی بیشینه عملکرد برای رقم سعید در تراکم ۸۳/۵۹ (تقریبا ۶۰) بوته در متر مربع (۳۲۶۴ کیلوگرم در هکتار) بود و برای رقم منصور در تراکم ۸۵/۳۷ (تقریبا ۳۸) بوته در متر مربع (۳۴۳۰ کیلوگرم در هکتار) است. با توجه به نتایج بدست آمده برای کشاورزان منطقه رقم منصور با تراکم ۴۰ بوته در متر مربع توصیه می¬گردد.

کلیدواژه ها:

تراکم بهینه ، رگرسیون ، حبوبات ، وزن صد دانه