فراترکیب مطالعات شفافیت با تاکید بر موانع ارتقای شفافیت سازمانی و بازتولید چرخه عدم شفافیت

با وجود تلاش های نظام حکمرانی برای جلوگیری از فساد و ایجاد شفافیت در نظام مدیریتی کشور، در عمل توفیق چندانی حاصل نشده و شاخص های شفافیت در کشور روند نزولی دارد. هدف این پژوهش شناسایی و احصای موانع شفافیت در نظم حکمرانی بر اساس پژوهش های انجام شده در یک دهه گذشته با روش فراترکیب است. تعداد مقالات مورد بررسی برابر با دویست مقاله بود که بعد از تلخیص به سی مقاله کاهش یافت. برای تامین اعتبار از توافق سه کدگذار و برای تامین روایی تحقیق نیز از روایی تفسیری و نظری استفاده شد. همچنین بعد از احصا و تجمیع موانع شفافیت، تلاش شد میزان اهمیت هر یک از موانع با نظرخواهی از صاحب نظران رتبه بندی شود. بر اساس نتایج موانع شفافیت در پنج دسته موانع محیطی و بیرونی، موانع سازمانی و نهادی، موانع قانونی، موانع اجرایی و نظارتی، و ابهام و اغتشاش نظری در مبانی فکری طبقه بندی شد. رتبه بندی میزان اهمیت موانع شفافیت نشان داد وضعیت نامطلوب فساد اداری و شیوع آن، دخالت های حزبی و سیاسی، وجود تعارض منافع، محرمانه بودن اطلاعات سازمانی، وابستگی به منابع طبیعی مانند نفت و گاز، خویشاوندسالاری در سیستم مدیریتی، فقدان آزادی رسانه ای، ضعف معنویت و فقدان رهبری اخلاقی، ناکارآمدی طرح های حمایت از افشاگران فساد، و ضعف نظام حقوقی در برخورد موثر قضایی به ترتیب مهم ترین موانع ارتقای شفافیت سازمانی هستند. نتایج نشان داد مجموعه این موانع پنجگانه منجر به کاهش سرمایه اجتماعی و اعتماد و نارضایتی عمومی شده و به بازتولید چرخه عدم  شفافیت دامن زده است.

کلیدواژه ها:

شفافیت ، شفافیت سازمانی ، فراترکیب ، موانع شفافیت