شناسایی و اولویت بندی شاخص های تاب آوری در بافت فرسوده شهری (نمونه موردی: بخش مرکزی شهر اهواز)

بافت فرسوده مرکزی شهر اهواز، به عنوان قلب تاریخی و فرهنگی این شهر، با چالش های متعددی از جمله فرسودگی کالبدی، زیرساخت های ناکارآمد، آسیب پذیری در برابر مخاطرات طبیعی و انسانی و مسائل اجتماعی-اقتصادی روبرو است. در این راستا پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت بندی شاخص های تاب آوری در بافت فرسوده شهری، بخش مرکزی شهر اهواز انجام شده است. این پژوهش از نظر روش گردآوری داده ها توصیفی و از نظر هدف توسعه ای کاربردی است. جامعه آماری شامل دو بخش است؛ پانل دلفی متشکل از ۴۰ نفر از خبرگان حوزه مدیریت شهری، مدیریت بحران و برنامه ریزی شهری موردمطالعه که مدیران و کارشناسان برنامه ریزی شهری و اساتید دانشگاه را در برمی گیرد. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه دیمتل است که برای طراحی آن از تکنیک دلفی طی سه راند استفاده شده است. به منظور تجزیه وتحلیل داده ها و به دست آوردن روابط علت و معلولی و وزن هر یک از شاخص ها از تکنیک ترکیبی DANP استفاده گردید. نتایج این پژوهش به وضوح نشان می دهد که تاب آوری بافت فرسوده در بخش مرکزی اهواز، پیوندی عمیق با ابعاد اجتماعی دارد. در این میان، "آگاهی و آموزش" و "سرمایه اجتماعی" به عنوان قوی ترین عوامل تاب آوری شناخته شده اند. این یافته ها بر نقش حیاتی پیوندهای مردمی، اعتماد عمومی و دانش همگانی در توانمندسازی جامعه برای مقابله با چالش ها و مخاطرات شهری تاکید می کنند. با این حال، پژوهش نشان می دهد که ضعف مشهود در زیرساخت های نهادی-سازمانی، نقطه آسیب پذیری جدی است که نیازمند بازنگری و سرمایه گذاری استراتژیک است. دستیابی به تاب آوری پایدار در بافت فرسوده اهواز، مستلزم اتخاذ رویکردی جامع است که ضمن تقویت نقاط قوت اجتماعی و ظرفیت های مردمی، به توسعه، بهبود کارایی و یکپارچگی چارچوب های نهادی و اجرایی نیز بپردازد. تنها از این طریق می توان اهواز را در برابر مخاطرات شهری مقاوم ساخت و مسیر را برای توسعه ای پایدار و تاب آور هموار کرد.

کلیدواژه ها:

بافت فرسوده ، بخش مرکزی ، تاب آوری شهری ، DNAP ، شهر اهواز