تدوین و ارزیابی شاخص های عینی و ذهنی توسعه یافتگی محلات شهری(مطالعه موردی؛ محلات منطقه ۲ شهر اهواز)

در چند دهه اخیر، جهان شاهد گسترش سریع شهرها بوده است که عمدتا ناشی از جریان قابل توجه مهاجرت افراد به شهرها در سطح جهانی است. با توجه به شتاب گیری روند شهرنشینی در دهه های اخیر و گسترش نابرابری های فضایی و خدماتی در نواحی شهری، شناسایی شاخص های معتبر توسعه یافتگی و تحلیل توزیع فضایی آن ها به ضرورتی اساسی برای برنامه ریزی شهری آگاهانه و عادلانه تبدیل شده است. به همین منظور پژوهش حاضر باهدف تدوین و ارزیابی شاخص های عینی و ذهنی توسعه یافتگی محلات شهری انجام شد و منطقه ۲ شهر اهواز به عنوان مطالعه موردی انتخاب گردید. با توجه به رشد سریع شهرنشینی و نابرابری های فضایی و خدماتی در محلات شهری، شناسایی شاخص های توسعه یافتگی و تحلیل پراکنش آن ها ضرورت یافته است. روش تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی و کاربردی طراحی شد و داده ها از دو منبع اصلی گردآوری شدند: داده های ثانویه شامل آمار و اطلاعات رسمی شهری و داده های میدانی از طریق پرسشنامه، مصاحبه نیمه ساختاریافته و مشاهده مستقیم. شاخص های توسعه یافتگی بر اساس ادبیات پژوهشی داخلی و خارجی شناسایی و وزن گذاری شدند و برای تعیین اهمیت نسبی هر شاخص از مدلRALSPI استفاده شد. تحلیل داده ها به صورت فازی انجام شد تا قضاوت های کارشناسی و ذهنی با واقعیت های عینی مطابقت داشته باشند. یافته ها نشان می دهد که شاخص های فضایی، آموزشی، بهداشتی-درمانی، فرهنگی-اجتماعی، اقتصادی-تجاری و تاسیسات شهری نقش تعیین کننده ای در توسعه یافتگی محلات دارند. بر اساس تحلیل داده ها، محلات منطقه ۲ ازنظر برخورداری از امکانات شهری در سطوح برخوردار، نیمه برخوردار و محروم دسته بندی شدند و نابرابری های قابل توجهی در دسترسی به خدمات و زیرساخت ها مشاهده شد. نتایج پژوهش نشان می دهد که تقویت زیرساخت های محلی، بهبود عدالت فضایی، ارتقای مشارکت مردمی و توانمندسازی محلات می تواند نقش مهمی در حرکت به سوی توسعه پایدار شهری ایفا کند.

کلیدواژه ها:

توسعه یافتگی محلات ، عدالت فضایی ، شاخص های عینی و ذهنی ، منطقه ۲ اهواز