استعاره و کاربرد آن در شعر پایداری در انقلاب مشروطه و انقلاب اسلامی (بر اساس اشعار فرخی یزدی و عبدالجبار کاکایی)

استعاره یکی از شیوه های پیچیده تفکر و بیان معانی است که نقشی اساسی در آفرینش آثار ادبی و بیان اندیشه های ناگفتنی شاعر ایفا می کند. از دیدگاه بلاغی، استعاره رساتر از تشبیه است به همین جهت در انتقال پیام شاعرانه بهتز نقش آفرینی می کند. ریشه این رویکرد در اوضاع سیاسی و اجتماعی موجود، تجربه های شخصی شاعر و گرایش های فکری و فلسفی او نهفته است. در شعر پایداری، استعاره به عنوان ابزاری موثر برای خلق مضامین ماندگار به کار رفته و ویژگی های فرامکانی و فرازمانی به آن بخشیده است. در سده های اخیر ایران، انقلاب مشروطه را با رویکرد ملی و انقلاب اسلامی را با رویکرد دینی تجربه کرد. طبیعتا اشتراکات و افتراقات این دو انقلاب در شعر پایداری آن نمود یافته است. این پژوهش برای نخستین بار به بررسی تطبیقی کاربرد استعاره در تصویرسازی های شاعرانه در شعر انقلاب مشروطه و انقلاب اسلامی با مطالعه موردی دو شاعر برجسته دو انقلاب مذکور، فرخی یزدی وعبدالجبار کاکایی پرداخته است. این دو از شاعرانی هستند که با استفاده خلاقانه از استعاره، تصاویر شعری بدیع و تعابیر تازه ای در عرصه شعر پایداری به جا گذاشته اند. یافته های پژوهش که با روش توصیفی – تحلیلی بر اساس داده های کتابخانه ای با هدف بررسی کارکردهای استعاره در اشعار پایداری این دو شاعر انجام شده نشان می دهد که استعاره ها در انواع مکنیه، مصرحه، تهکمیه، جان بخشی، تشخیص و منادا به کار رفته و مدلولاتی متنوع همچون صلح، آزادی، پایداری، شهید، مبارزان، سرزمین و دشمن را بیان می کنند. این کارکردها بیانگر غنای فکری شاعران و ابتکار آنان در استفاده از ظرفیت های زبانی و ادبی است. این پژوهش نشان می دهد که چگونه استعاره ها به خلق مضامین پایداری کمک کرده و در تاثیرگذاری شعرها نقشی کلیدی داشته اند.

کلیدواژه ها:

استعاره ، شعر پایداری ، فرخی یزدی ، عبدالجبار کاکایی ، ادب معاصر.