تحلیل نظام مند عوامل انگیزش شغلی معلمان در پژوهش های داخلی ایران با رویکرد فرا ترکیب

پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل موثر بر انگیزش شغلی معلمان انجام گرفته و با رویکرد کیفی از نوع فرا ترکیب، تلاش دارد تصویری جامع از متغیرهای فردی، سازمانی، اجتماعی و فرهنگی موثر بر انگیزه شغلی معلمان ارائه دهد. در عصر کنونی که منابع انسانی مهم ترین سرمایه سازمان ها محسوب می شوند، نقش معلمان در نظام آموزشی به عنوان رکن اصلی ارتقای کیفیت تعلیم و تربیت از جایگاه ویژه ای برخوردار است؛ چراکه سطح انگیزش آنان مستقیما با کیفیت یادگیری دانش آموزان ارتباط دارد. به همین سبب توجه به ابعاد مختلف انگیزش، از جمله عوامل درونی و بیرونی، از الزامات توسعه آموزشی است. این مطالعه به شیوه فرا ترکیب و از خلال تحلیل و تفسیر کیفی ۱۵ پژوهش معتبر منتشرشده در فاصله سال های ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۲ انجام شد. برای انتخاب مطالعات از روش نمونه گیری هدفمند استفاده گردید و ملاک هایی مانند تالیف در نشریات علمی معتبر، تطابق موضوع با انگیزش شغلی معلمان، و وضوح روش شناسی پژوهش ها مدنظر قرار گرفت. نتایج حاصل از تلفیق مطالعات نشان داد که انگیزش شغلی معلمان تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل فردی، روانی، مدیریتی، ساختاری و فرهنگی قرار دارد. بین فرهنگ سازمانی، اخلاق حرفه ای، امنیت شغلی، نوع رهبری مدیران و جو سازمانی با انگیزش شغلی رابطه ای مثبت و معنادار مشاهده شد. همچنین پاداش های درونی و معنوی، احساس تعلق سازمانی، شفافیت نقش، رضایت از محیط کار و فرصت ارتقای شغلی در کنار حمایت مدیران و روابط محترمانه با همکاران از جمله محرک های موثر بر افزایش انگیزه معلمان بودند. یافته ها نشان داد که علاوه بر عوامل بیرونی نظیر دستمزد و تسهیلات رفاهی، عوامل درونی همچون خودکارآمدی، تعهد حرفه ای، علاقه به شغل و احساس ارزش اجتماعی تاثیری عمیق بر پایداری انگیزه دارند. در جمع بندی می توان گفت انگیزش شغلی معلمان پدیده ای چندبعدی است که از تعامل میان نیازهای روانی، ویژگی های فردی و شرایط محیطی شکل می گیرد. بر اساس نتایج پژوهش، توجه نظام آموزشی به انگیزه معلمان و بهره گیری از عوامل انگیزشی شناسایی شده می تواند موجب ارتقای عملکرد آموزشی، افزایش رضایت شغلی، تقویت روحیه تدریس و نهایتا تحقق مدرسه ای پویا و یادگیرنده در سطح ساختاری و انسانی شود.

کلیدواژه ها:

انگیزش شغلی معلمان ، عوامل درونی و بیرونی ، فرهنگ سازمانی مدارس ، رهبری آموزشی ، فرا ترکیب پژوهش های داخلی