آشکارسازی روند تغییرات بارش و دمای ماهانه ایستگاه سینوپتیک خرم آباد

انتشار پیوسته گازهای گلخانه ای، پارامترهای هواشناختی و هیدرولوژیکی را در معرض دگرگونی های پیچیده قرار داده است. رشته کوه زاگرس، به عنوان شاهرگ حیاتی تولید رواناب در غرب و جنوب غرب ایران، در برابر این تغییرات بسیار آسیب پذیر است. این پژوهش به منظور ارزیابی روندهای یکنواخت و نایکنواخت بارش و دمای ماهانه، داده های ایستگاه سینوپتیک خرم آباد را در بازه ۱۹۹۵–۲۰۲۳ (۲۹ سال) با آزمون من-کندال و روش تحلیل روند (ITA) بررسی کرده است. نتایج دمایی نشان می دهد میانگین سالانه با شیب صعودی معناداری افزایش یافته است. گرمایش در تمام ماه ها مشهود بود و در زمستان به اوج رسید؛ به طوری که دمای دسامبر بیش از ۱.۵ درجه و ژانویه و فوریه بیش از ۱ درجه سانتی گراد افزایش یافت. در مقابل، بارش سالانه (۴۴۶.۶ میلی متر) نوسانات شدید (CV=۳۰.۴٪) و بی نظمی ذاتی (چولگی ۱.۱) نشان داد و فاقد روند خطی معنادار بود. تحلیل ITA ناهمگنی رژیم بارش را آشکار کرد: کاهش محسوس در بهار و پاییز، ثبات نسبی در زمستان و نوسان شدید در تابستان. این ترکیب گرمایش پایدار و بارش متغیر، فشار هیدرولوژیک فزاینده ای بر منابع آب منطقه وارد می کند. برای سازگاری، پیشنهاد می شود تقویم کاشت دیم دو هفته جلوتر افتد، حجم مرده سدها ده درصد کاهش یابد و شبکه پایش رادار بارش در بالادست زاگرس استقرار یابد. یافته ها شواهد روشنی از ارتباط روندهای اقلیمی با کاهش پایداری منابع آب ارائه می دهد و می تواند مبنای تصمیم سازی برای مدیریت پایدار آب قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

بارش ، روند ، من-کندال ، دما