ارزیابی تنوع عملکرد و برخی صفات مورفولوژیکی در ژنوتیپ های ارزن معمولی در شرایط آب و هوایی بیرجند

به منظور مقایسه و ارزیابی عملکرد دانه، کاه و صفات مورفولوژیکی ۲۰ ژنوتیپ ارزن معمولی (Panicum miliaceum L.) و همبستگی این صفات با عملکرد دانه، آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار به مدت سه سال در منطقه بیرجند اجرا شد. نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که از میان ژنوتیپ های مورد آزمایش، چهار ژنوتیپ KCM۱، KCM۸، KCM۱۴، و KCM۱۸ بعنوان ژنوتیپ های مناسب و پایدار جهت کاشت در منطقه بیرجند توصیه شدند.. همچنین در بررسی همبستگی عملکرد دانه با صفات مورد مطالعه مشخص شد که عملکرد علوفه خشک (**۵۹/۰r=)، تعداد برگ (*۳۲/۰r=)، ارتفاع گیاه (**۶۵/۰r=)، طول پانیکول (**۵۱/۰r=) و تعداد پنجه (**۳۴/۰r=) همبستگی مثبت و معنی داری با عملکرد دانه داشتند. ضریب تنوع ژنتیکی برای عملکرد علوفه تر، عملکرد علوفه خشک و تعداد برگ بالاتر از سایر صفات مورد بررسی بود که حاکی از تنوع زیاد بین لاین های مورد مطالعه از این نظر بود. با توجه به تنوع بین ژنوتیپ های مورد مطالعه، به منظور تعیین نقش و مقدار تاثیر هر یک از صفات مورد بررسی، تجزیه به مولفه های اصلی انجام شد. بر اساس نتایج حاصل از تجزیه به مولفه های اصلی تعداد پنج مولفه تنوع موجود بین ژنوتیپ های مورد مطالعه را توجیه کردند که باتوجه به ضرایب بردار ویژه داخل هر مولفه، می توان در برنامه های به نژادی از روابط بین صفات و مولفه ها استفاده کرد.

کلیدواژه ها:

ارزن معمولی ، تجزیه به مولفه های اصلی ، عملکرد دانه ، واریانس ژنتیکی ، همبستگی