ساخت یابی الگوهای معماری خانه های کرمانشاه (از دهه ۶۰ تاکنون)

نظریه ساخت یابی «آنتونی گیدنز» با تمرکز بر کنش اجتماعی و قواعد و منابع ساخت، چارچوبی مناسب برای تبیین فرایند تولید و بازتولید فضاهای مسکونی فراهم می آورد. این پژوهش با اتکا به نظریه ساخت یابی، به تحلیل مولفه های ساخت معماری فضاهای مسکونی معاصر شهر کرمانشاه در دهه های اخیر می پردازد. پرسش اصلی پژوهش اینگونه شکل گرفته است که شرایط حاکم بر فضاهای مسکونی معاصر شهر کرمانشاه چگونه است و این شرایط، چگونه با تحولات مولفه های ساخت فضاهای مسکونی قابل تفسیر است.

روش پژوهش، توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر راهبرد پس کاوی است و از روش های مطالعه موردی، تطبیقی و تحلیل محتوای کیفی به صورت نظام دار بهره می برد. یافته های پژوهش نشان می دهد که تحولات معماری مسکن در کرمانشاه از دهه ۶۰ تاکنون، نتیجه تعامل پیچیده میان منابع اقتداری و تخصیصی، الزامات قانونی، مفاهیم و ارزش های اخلاقی مرتبط با سکونت است. بر این اساس الگوهای غالب فضاهای مسکونی به چهار گونه ویلایی اولیه، ویلایی متاخر، آپارتمانی اولیه و آپارتمانی متاخر دسته بندی می گردد. نتایج بیانگر آن است که فضاهای سکونتی کرمانشاه نه صرفا به وسیله ساختارهای بالادستی شکل گرفته اند و نه صرفا انتخاب های فردی کنشگران هستند؛ بلکه در فرآیند پیچیده و پیوسته ای از تعامل متقابل میان ساخت و عامل به وجود آمده اند.

در این راستا در گام نظری با بهره گیری از نظریه ساخت یابی، مولفه های ساخت یابی فضاهای سکونتی تبیین شده، در گام میدانی، الگوهای مسکونی منتخب شهر کرمانشاه تحلیل و تفسیر می گردد. در نهایت شرایط حاکم بر شکل گیری الگوهای چهارگانه فضاهای مسکونی در چارچوب مولفه های «منابع اقتداری»، «منابع تخصیصی»، «مفاهیم، هنجارها و ارزش های اخلاقی» و «قواعد و الزامات قانونی» تبیین می شود.

کلیدواژه ها:

آنتونی گیدنز ، نظریه ساخت یابی ، کرمانشاه ، معماری مسکونی و مطالعات مسکن.