برآورد میزان آبشویی نیترات با استفاده از مدل SSM در کشت بوم های گندم

مدل های شبیه سازی ابزاری مناسب برای شبیه سازی آبشویی نیترات و موثرترین راه برای رسیدن به کاهش آبشویی نیتروژن از مزارع به منابع آب به شمار می روند. در این مطالعه، جهت برآورد میزان آبشویی نیترات در مزارع گندم، ۵۹ مزرعه به صورت تصادفی و با پراکنش یکنواخت در اراضی گندم شهرستان بندرترکمن در سال زراعی ۹۹-۱۳۹۸ انتخاب شدند. داده های هواشناسی از ایستگاه هم دیدی بندرترکمن (دمای کمینه، بیشینه و ساعت آفتابی)، اطلاعات مدیریتی مزارع گندم (دفعات، مقدار و زمان مصرف کود نیتروژن و آبیاری، تراکم گیاهی و تاریخ کاشت) از طریق تکمیل پرسش نامه توسط کشاورزان و داده های مربوط به خاک (بافت، عمق، میزان نیترات و آمونیوم، شوری و اسیدیته) از طریق اندازه گیری های آزمایشگاهی در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان گردآوری شدند. سپس این اطلاعات در مدل SSM-Wheat وارد و از نتایج خروجی گرفته شد. مطابق نتایج، سه مزرعه در بخش میانی شهرستان، بیش تر از ۳۰ کیلوگرم در هکتار آبشویی نیترات داشتند که به کشت آبی اختصاص دارند. همچنین ۱۸/۱۰ درصد (۶ مزرعه) در بخش جنوبی، آبشویی ۲۰ تا ۳۰ کیلوگرمی در هکتار را نشان دادند.کاربرد کود مصرفی در مرحله پیش کاشت، استفاده از مقادیر بالای نیتروژن در مرحله سرک و وقوع بارندگی های سنگین بلافاصله پس از مصرف کود را می توان از دلایل آبشویی بالاتر نیترات در این کشت بوم ها عنوان کرد. همچنین مدل مورد بررسی، ۲/۳۲ درصد از مزارع را فاقد آبشویی نیترات  و ۱۷/۱۰ درصد را دارای کم ترین میزان آبشویی نیترات (۱-۵ کیلوگرم در هکتار) معرفی کرده که به عنوان مزارعی سالم از لحاظ آلودگی محیط زیستی آب های زیرزمینی شناخته شدند. مصرف پایین کود نیتروژن، تقسیط کود در چند مرحله رشدی و زمان بندی مناسب مصرف کود می تواند از دلایل کاهش میزان آبشویی نیترات باشد. نتایج این تحقیق می تواند راهنمایی برای بهینه سازی مصرف کود، کاهش آلودگی نیتراتی آب های زیرزمینی و ارتقای پایداری تولید گندم در شمال کشور مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

مدل شبیه سازی SSM-wheat ، مدیریت کودی ، نیتروژن ، کشت بوم