کارایی زیست محیطی و عوامل موثر بر زیان اقتصادی تولید کلزا در شهرستان تبریز

توسعه رویکردهای علمی و مدیریت بهینه نهاده ها، ضرورتی اجتناب ناپذیر برای بهبود کارایی و کاهش زیان های اقتصادی در فرآیند توسعه کشاورزی پایدار محسوب می گردد. در این راستا هدف مطالعه حاضر بررسی کارایی زیست محیطی و عوامل موثر بر زیان اقتصادی تولید کلزا در شهرستان تبریز می­باشد. برای این منظور داده­های لازم، با تکمیل پرسشنامه از ۱۵۰ کشاورز کلزاکار شهرستان تبریز در سال زراعی ۰۲-۱۴۰۱ جمع­آوری شد. در تحقیق حاضر، با برآورد  تابع تولید ترانسلوگ مرزی تصادفی، میزان کارایی زیست­محیطی مزارع مشخص گردید. در ادامه زیان اقتصادی مصرف نهاده­های زیانبار نظیر سموم و کودهای شیمیایی محاسبه شده و نهایتا عوامل موثر بر زیان اقتصادی با برآورد رابطه رگرسیونی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج برآورد تابع ترانسلوگ مرزی تصادفی نشان داد که میانگین کارایی زیست محیطی مزارع پیاز ۱۲/۵۸ درصد بوده که حاکی از وجود ظرفیت قابل توجه برای کاهش مصرف کودها و سموم شیمیایی و بهبود کارایی زیست محیطی و نهایتا تنزل زیان اقتصادی در منطقه می باشد. همچنین یافته های تحقیق موید آن بود که تولید ناکارای هر هکتار کلزا باعث تحمیل ۱۳۱۹۹۲ هزار ریال زیان اقتصادی به منطقه می شود. مطابق نتایج حاصله، عواملی همچون سن، سطح زیرکشت، تعداد قطعات زمین و تحصیلات بر میزان زیان اقتصادی تاثیرگذار می باشند. بدین ترتیب بهره گیری از ظرفیت کشاورزان جوان تر و دارای تحصیلات بالاتر در زمینه بهینه سازی مصرف نهاده ها به ویژه کود و سموم شیمیایی با تمرکز بر اصول کشاورزی پایدار توصیه می شود. ضمن اینکه پرداختن به تولید کلزا در قطعات محدود ولی دارای مقیاس وسیع تر می تواند به افزایش کارایی زیست محیطی و کاهش زیان اقتصادی تولید کمک شایانی نماید.

کلیدواژه ها:

رهیافت مرزی تصادفی ، زیان اقتصادی ، کارایی زیست محیطی ، کلزا ، نهاده زیان بار