بررسی تنوع مکانی بهره­ وری مصرف آب و منابع کودی در گیاه سیب زمینی در ایران

این پژوهش به منظور بررسی تنوع مکانی کارایی مصرف آب، نیتروژن، فسفر و پتاسیم در گیاه سیب زمینی در مناطق مختلف ایران اجرا شد. برای این منظور، استان ها و شهرستان­های با بیش از هشتاد درصد تولید سیب­زمینی در کشور طی سال­های ۹۹-۱۳۹۰ تعیین و در هر استان نیز شهرستان های دارای بیش از ۸۰ درصد تولید، انتخاب و شاخص­های بوم­شناختی مختلف شامل کارایی مصرف نیتروژن، فسفر، پتاسیم و آب محاسبه و ضرایب همبستگی بین آنها تعیین شد. رابطه بین عملکرد غده، پارامترهای اقلیمی با میزان آب، نیتروژن، فسفر و پتاسیم نیز بررسی شد. نتایج این مطالعه نشان داد که بیشترین کارایی مصرف نیتروژن، فسفر و آب به ترتیب با ۱۵۹/۰۱ کیلوگرم غده بر کیلوگرم نیتروژن، ۱۷۷/۳۰ کیلوگرم غده بر کیلوگرم فسفر و ۷/۱۵ کیلوگرم غده بر مترمکعب آب در استان اردبیل و بیشترین کارایی مصرف پتاسیم معادل ۶۲۸/۲۷ کیلوگرم غده بر کیلوگرم پتاسیم در استان کرمان مشاهده شد. کارایی مصرف نیتروژن و آب بیشترین همبستگی مثبت و معنی­دار را با یکدیگر داشتند. بررسی رگرسیون بین عملکرد با متغیرهای اقلیمی و زراعی نشان داد که افزایش مصرف نیتروژن و فسفر به ترتیب بیشترین تاثیر را بر بهبود عملکرد غده داشت، در حالی­که کمترین تاثیر برای دما محاسبه شد. افزایش پتاسیم نیز تاثیر منفی بر عملکرد غده نشان داد. با توجه به همبستگی معنی­دار بین کارایی مصرف منابع و تاثیرگذاری مستقیم آن بر عملکرد غده، به نظر می رسد که بهبود شاخص­های کارایی مصرف منابع در سیستم­های زراعی به عنوان راهکاری اکولوژیک می­تواند تاثیر زیادی بر افزایش عملکرد و به تبع آن کاهش تلفات منابع تولید داشته باشد.

کلیدواژه ها:

بارندگی ، دما ، عوامل اقلیمی ، کارایی مصرف آب