بررسی تطبیقی تجربه ی سفر به قنات در داستان «نفرین زمین» آل احمد و قطعه ادبی «کاریز» شریعتی

اثر ادبی می تواند محیط شکل گیری تجربه هایی شود که حضور فاعل انسانی را با ابعاد ذهنی و عملی و کنشگری بر بستر تحولات اجتماعی و تاریخی روایت می کند. «جلال آل احمد» و «علی شریعتی»، دو روشن فکر ایرانی در سال های ۱۳۳۰-۱۳۵۰ با آثار خویش، افزون بر گسترش نوعی تفکر انتقادی نسبت به فرایند مدرنیزاسیون و سیاست های توسعه در آن دوره، شیوه هایی را برای کنشگری فردی، اجتماعی و سیاسی آزمودند که می تواند برای امروز سودمند باشد. در این مقاله، تجربه این دو روشن فکر از مقوله قنات ایرانی در متن ادبی یعنی «نفرین زمین» و «کاریز» با رویکرد ترکیبی در فلسفه و ادبیات با هدف شناخت مقایسه ای این دو تجربه، پژوهیده شده است. نتیجه این بررسی نشان می دهد که قنات در تجربه آل احمد به مثابه پدیده ای اجتماعی و در تجربه شریعتی به عنوان پدیده وجودی و فردی، واجد جنبه هایی ارزشمند از شناخت و عمل اجتماعی مترتب بر آن است.

کلیدواژه ها:

قنات ، کاریز ، آل احمد ، شریعتی و توسعه آمرانه.