آشکارسازی روند تغییرات ویژگی های امواج گرمایی مرتبط با تغییر اقلیم در مناطق خشک (مطالعه موردی: شهرستان یزد)

گرمایش جهانی و تغییر اقلیم یکی از مهم ترین چالش های زیست محیطی عصر حاضر، تاثیرات گسترده ای بر پویایی اقلیمی مناطق خشک بر جای گذاشته است. این پژوهش با هدف آشکارسازی روند تغییرات امواج گرمایی و بررسی ارتباط آن با ناهنجاری دما در شهرستان یزد انجام شد. بدین منظور، داده های روزانه دمای هوا در بازه زمانی ۱۹۶۰ تا ۲۰۱۷ مورد استفاده قرار گرفت. شاخص های مرتبط با امواج گرما شامل تعداد رخداد، فراوانی روزهای همراه، تداوم، بزرگی، شدت و میانگین دمای گرم ترین روز هر موج با بهره گیری از نرم افزار ClimPACT در محیط برنامه نویسی R نسخه ۲.۱۰ محاسبه شدند. به منظور بررسی همبستگی، ناهنجاری دمای ایستگاه یزد استخراج و با ناهنجاری دمای خشکی های کره زمین مقایسه گردید. یافته ها نشان داد بیشترین تعداد رخداد امواج گرمایی در سال های ۲۰۱۰ و ۲۰۱۶ ثبت شده است. همچنین فراوانی روزهای همراه با موج گرما روندی افزایشی و معنادار داشته و در سال های مذکور به ترتیب ۴۷ و ۴۲ روز گزارش شد. نتایج بیانگر افزایش چشمگیر تداوم و شدت امواج گرما نیز بود؛به طوری که طولانی ترین تداوم در سال ۲۰۱۳ به مدت ۱۳ روز و بیشینه بزرگی موج گرما در دو دهه اخیر بیش از ۳۱ درجه سانتی گراد ثبت شد. تحلیل همبستگی نشان داد که شاخص های امواج گرما ارتباط قابل توجهی با ناهنجاری دمای یزد دارند، به ویژه فراوانی روزهای همراه با موج گرم که بیشترین ضریب تعیین (R²=۰.۶۱۰۸) را نشان داد. نتایج این پژوهش حاکی از افزایش فراوانی، شدت و تداوم امواج گرما در شهرستان یزد طی دهه های اخیر است که می تواند نشانگر بروز آشکار پدیده تغییر اقلیم در این منطقه باشد.