شناسایی پهنه های ناپایدار دامنه ای در محور ارتباطی تفین-دگاگا واقع در استان کردستان

زمین لغزش یکی از مخاطرات طبیعی است که سالانه خسارات قابل توجهی به زیرساخت ها، منابع طبیعی، و جوامع انسانی وارد می کند. بسیاری از مناطق کوهستانی در کشور ایران از جمله دامنه های رشته کوه زاگرس مستعد وقوع انواع مخاطرات طبیعی و زمین لغزش هستند. بنابراین هدف از پژوهش حاضر، شناسایی مناطق مستعد وقوع زمین لغزش و ارزیابی میزان جابجایی سطح زمین با استفاده از تصاویر سنجش از دور راداری و روش تحلیل شبکه ای (ANP)در محور تفین –دگاگا واقع در استان کردستان است. داده های مورد استفاده در این تحقیق شامل تصاویر راداری Sentinel-۱ مربوط به سال های ۲۰۲۱-۲۰۱۷ و تعداد هشت پارامتر ژئومورفولوژیکی از جمله شیب، جهت شیب، ارتفاع، فاصله از جاده، فاصله از رودخانه، کاربری اراضی، فاصله از گسل و نقشه زمین شناسی هستند که با استفاده از مدل تحلیل شبکه و سیستم های اطلاعات جغرافیایی (GIS) پردازش و تحلیل شده اند. بر اساس نتایج  حاصل از ارزیابی های تحلیل شبکه ای(ANP)، بیشترین کلاس آسیب پذیری خیلی زیاد به ترتیب در اراضی کشاورزی زراعی با ۳۵۶.۰۳ هکتار و سپس مسکونی با ۳۱۹.۷۵ هکتار  قرار دارد. بیشترین کلاس آسیب پذیری متوسط در کاربری کشاورزی زراعی با ۵۵۸۲.۳۶ هکتار  و سپس اراضی جنگلی با ۱۸۸۹.۶۴ هکتار قرار دارد. همچنین نتایج بررسی ها و مقایسه داده های جابجایی زمین در طول چندین بازه زمانی (از سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹) نشان دهنده تغییرات چشمگیر در رفتار زمین در طول جاده تفین به داگاگا است. به طوری که  میانگین جابجایی زمین در طی دوره زمانی مذکور حدود ۰.۰۵+ متر بالا آمدگی و حدود  ۰.۰۸  - متر فرو افتادگی داشته است که می توان نتیجه گرفت نشست زمین یک روند مداوم و نگران کننده دارد. هرچند میانگین جابجایی در سال ۲۰۱۸ بهبود یافته است، اما در سال ۲۰۱۹ برخی نقاط دچار نشست شدیدتری شده اند. این داده ها نشان می دهند که منطقه همچنان در معرض خطرات ناشی از جابجایی زمین قرار دارد و اقدامات نظارتی و حفاظتی مستمر ضروری است.

کلیدواژه ها:

مناطق مستعد زمین لغزش ، تصاویر راداری ، تحلیل شبکه ای (ANP) ، جابجایی عمودی