ادله الکترونیکی مبتنی بر هوش مصنوعی در فرآیند دادرسی کیفری

تحولات فناوری اطلاعات و ظهور هوش مصنوعی، عرصه دادرسی کیفری را با چالشها و فرصتهای جدیدی مواجه ساخته است. یکی از مهمترین حوزه های تاثیرگذاری استفاده از ادله الکترونیکی مبتنی بر الگوریتم های هوش مصنوعی در فرآیند کشف جرم، تحقیق و رسیدگی قضایی است. ادله ای که با استفاده از ابزارهای هوشمند مانند تحلیل داده های عظیم، شناسایی الگوهای رفتاری، تشخیص چهره یا بازسازی صحنه جرم تولید می شود، می تواند نقش تعیین کننده ای در اثبات یا رد اتهام داشته باشد. با این حال اعتبار حقوقی این نوع ادله با ابهامات جدی مواجه است؛ از جمله مسائلی همچون قابلیت انتساب، امکان خدشه به اصالت داده ها، عدم شفافیت الگوریتم ها و احتمال خطا یا سوگیری در تصمیم گیری سیستم های هوشمند. از منظر اصول دادرسی عادلانه استفاده از هوش مصنوعی به عنوان ابزار تولید یا تحلیل ادله ممکن است با حقوق متهم، اصل بی طرفی قاضی و حق دفاع در تعارض قرار گیرد؛ زیرا متهم باید امکان بررسی و نقد روش تولید ادله را داشته باشد، در حالی که الگوریتم های پیچیده و مالکیت فکری آنها غالبا مانع از دسترسی به جزئیات فنی می شود. این مقاله با رویکرد توصیفی-تحلیلی ضمن بررسی جایگاه قانونی و رویه ای ادله الکترونیکی مبتنی بر هوش مصنوعی، به تحلیل چالش های حقوقی و اخلاقی آن پرداخته و پیشنهاداتی برای تضمین اعتبار و رعایت حقوق طرفین ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

ادله الکترونیکی ، دادرسی کیفری ، اعتبار دلیل ، هوش مصنوعی