بررسی اثر تعامل معلم و دانش آموز بر کیفیت یادگیری و شکل گیری انگیزه ی پایدار تحصیلی

کیفیت یادگیری و پایداری انگیزه تحصیلی از چالش های بنیادین نظام های آموزشی معاصر محسوب می شوند. رویکردهای سنتی اغلب بر انتقال محتوا تمرکز دارند و از نقش حیاتی بعد رابطه ای آموزش غافل می مانند. این مقاله نظری به بررسی تاثیر تعامل کیفی معلم و دانش آموز بر ارتقای یادگیری عمیق و شکل گیری انگیزه ی پایدار می پردازد. فرض اصلی این است که تعامل حمایتی معلم-دانش آموز (TSI)، بیش از یک تبادل اطلاعات صرف است؛ بلکه یک بستر روان شناختی برای ارضای نیازهای اساسی روانی دانش آموزان فراهم می آورد. بر اساس نظریه خودتعیین گری (SDT)، تعامل گرم، محترمانه و پاسخگو از سوی معلم، نیاز به «احساس تعلق» (Relatedness) را به طور مستقیم ارضا کرده و هم زمان، با فراهم آوردن بازخورد های سازنده و فرصت های انتخاب، به تقویت «احساس صلاحیت» (Competence) و «خودمختاری» (Autonomy) کمک می کند (Deci & Ryan, ۱۹۸۵). ارضای این سه نیاز، نیروی محرک برای حرکت از انگیزش بیرونی (مبتنی بر نمره) به سمت انگیزش درونی (مبتنی بر علاقه و کنجکاوی) است (Ryan & Deci, ۲۰۰۰). انگیزه درونی، دانش آموز را به درگیری عمیق تر شناختی، استفاده از راهبردهای خودتنظیمی موثرتر و در نتیجه، دستیابی به «کیفیت یادگیری بالا» (ماندگاری و قابلیت انتقال دانش) سوق می دهد و مانع از افت تحصیلی می شود. این پژوهش یک چارچوب مفهومی منسجم ارائه می دهد که نقش واسطه ای انگیزه درونی را در پیوند تعامل معلم و نتایج یادگیری تبیین می کند و بر اهمیت شایستگی های رابطه ای معلم در طراحی مجدد آموزش تاکید می نماید.