پویایی و توزیع شکل های مختلف فسفر و پتاسیم در خاک اطراف ریشه ذرت و سیب زمینی در اثر کودآبیاری با سیستم آبیاری قطره ای

پویایی، انتقال و توزیع عناصر غذایی در اغلب خاک ها غیر یکنواخت بوده و این غیر یکنواختی در سیستم آبیاری قطره­ای نمود بیشتری می­یابد. مطالعه حاضر با هدف بررسی پویایی فسفر و پتاسیم در کشت سیب­زمینی و ذرت تحت سیستم آبیاری قطره­ای در مزرعه اجرا گردید. سیب­زمینی به صورت جوی و پشته و ذرت به­صورت نواری کشت شد. برنامه آبیاری به­صورت ۲ بار در هفته و هر بار ۴ ساعت معادل ۴ لیتر بر هر متر طول تیپ بود. مقدار کود موردنیاز بر اساس آزمون خاک در دو نوبت تقسیط شد و از طریق کود آبیاری (یک ساعت پس از شروع آبیاری، به مدت سه ساعت) اعمال شد. پس از کودآبیاری اول، نمونه­برداری خاک در فواصل زمانی ۴، ۲۴، ۹۸ و ۶۲۴ و ۱۶۳۲ ساعت و کودآبیاری دوم در فواصل زمانی ۴، ۲۴، ۹۸ و ۹۶۰ ساعت با فواصل افقی۰، ۵، ۱۰ و ۱۵ سانتی­متر و فواصل عمقی ۰-۵، ۵-۱۰، ۱۰-۱۵، ۱۵-۲۰، ۲۵-۳۰ و ۳۰- ۴۰ سانتی متر (روش آگر) از قطره چکان با دو تکرار (در ۲ بوته گیاه) انجام شد. رطوبت خاک با استفاده از دستگاه TDR در اعماق ۱۰ تا ۵۰ سانتی­متر و در دو نوبت روزانه اندازه­گیری شد. داده­های حاصل با استفاده از روش­های درون­یابی و تحلیل مکانی-زمانی مورد پردازش قرار گرفتند. نتایج حاکی از الگوی کاملا متمایز توزیع عناصر پرتحرک پتاسیم و کم­تحرک فسفر بود. به­طوریکه بیشترین تجمع این عناصر در محدوده ۰–۱۵ سانتی­متر عمودی و ۰–۳۵ سانتی­متر افقی از قطره­چکان مشاهده شد. همچنین همبستگی معناداری بین الگوی پیشروی جبهه رطوبتی و توزیع عناصر غذایی مشاهده شد. نتایج نشان داد در گیاهان با سیستم ریشه­زایی سطحی (مانند سیب­زمینی)، کاربرد تقسیطی کود با دوز کمتر نسبت به کاربرد یکباره کود برتری دارد. بنابراین، مدیریت تقسیط کود در سیستم آبیاری قطره­ای با توجه به الگوی توزیع رطوبت و ویژگی­های ریشه­زایی محصول، می­تواند به­طور موثری کارایی و فراهمی مصرف کود را افزایش داده و از تلفات عناصر غذایی جلوگیری کند.

کلیدواژه ها:

آبیاری قطره ای ، حرکت و انتقال املاح ، رطوبت خاک ، شبیه سازی ، کودآبیاری ، مدل سازی