بررسی تاثیر هوش هیجانی بر ریسک پذیری سرما یه گذاران با نقش میانجی خلقوخوی سرمایه گذاران

هدف: امروزه سرمایه گذاران در بازارهای مالی با مجموعه متنوع و گسترده ای از ابزارهای مالی روبه رو هستند که هر یک، ویژگی ها و مزیت های خاص خود را دارد. این ابزارها به سرمایه گذاران این امکان را می دهند تا بر اساس اهداف مالی، سطح تحمل ریسک و بازدهی مورد انتظارشان، مناسب ترین گزینه ها را انتخاب کنند. در این میان، نقش شخصیت و ویژگی های روان شناختی افراد، به ویژه هوش هیجانی، در انتخاب ها و تصمیم گیری های مالی بسیار پررنگ است. توانایی مدیریت احساسات و رفتارهای هیجانی، می تواند روی میزان ریسک پذیری و انتخاب ابزارهای مالی مناسب تاثیر شایان توجهی داشته باشد. علاوه براین، خلق وخوی سرمایه گذاران هنگام مواجهه با فرصت ها و چالش های مالی، در میزان ریسک پذیری سرمایه گذاران عاملی تعیین کننده است. به این سبب، پژوهش حاضر به بررسی تاثیر هوش هیجانی بر ریسک پذیری سرمایه گذاران با نقش میانجی خلق وخوی سرمایه گذاران می پردازد. روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، از نوع هم بستگی است. در این پژوهش، از پرسش نامه برای جمع آوری داده ها بهره گرفته شده است. جامعه آماری این پژوهش، سرمایه گذاران بورس اوراق بهادار تهران است که از میان آن ها، ۳۸۲ سرمایه گذار به طور داوطلبانه و با استفاده از روش نمونه گیری غیرتصادفی انتخاب و آزمون شدند. در این پژوهش از پرسش نامه هوش هیجانی سالووی و مایر (۱۹۹۰) با ۳۳ گویه، پرسش نامه پاناس (۱۹۸۸) برای خلق وخوی سرمایه گذاران با ۲۰ گویه و پرسش نامه ریسک پذیری سرمایه گذاران گربل (۲۰۰۰) با ۱۸ گویه برای سنجش متغیرها استفاده شده است. در راستای تایید اعتبار پرسش نامه ها، علاوه بر روایی صوری و محتوایی، روایی سازه نیز ارزیابی شد. برای بررسی پایایی متغیرهای پژوهش، از شاخص های آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی و میانگین واریانس استخراج شده استفاده شد. مقدار آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی برای همه متغیرها بیشتر از آستانه ۷/۰ و مقدار میانگین واریانس استخراج شده نیز بالاتر از ۵/۰ بود که این موضوع پایایی مطلوب متغیرها را نشان می دهد. همچنین فرضیه های پژوهش با استفاده از روش معادلات ساختاری و نرم افزار اسمارت پی ال اس آزمون شدند. یافته ها: ابتدا مدل اندازه گیری بررسی شد تا اطمینان حاصل شود که سوال های پرسش نامه، متغیرهای پنهان را  به درستی اندازه گیری می کنندنتایج تحلیل عاملی نشان داد که ساختار عاملی مدل پیشنهادی، از روایی مناسبی برخوردار است. تمامی شاخص ها، بار عاملی بالای ۵/۰ داشتند که نشان دهنده ارتباط قوی بین شاخص ها و متغیرهای پنهان مربوطه است. براساس یافته ها، هوش هیجانی بر ریسک پذیری سرمایه گذاران با ضریب مسیر ۴۴۳/۰ و آماره تی ۶۶۱/۸ تاثیر معناداری دارد. خلق وخو بر ریسک پذیری سرمایه گذاران نیز با ضریب مسیر ۲۱۷/۰ و آماره تی۱۹۱/۴ تاثیر معناداری دارد. همچنین هوش هیجانی بر خلق وخو هم با ضریب مسیر ۵۳۴/۰ و آماره تی ۶۰۶/۱۳ تاثیر معناداری دارد. در این پژوهش برای بررسی نقش میانجیگری متغیر خلق وخو در رابطه بین متغیرهای هوش هیجانی و ریسک پذیری مالی، از آزمون سوبل استفاده شد. مقدار آزمون سوبل پس از آزمون ۹۹/۳ به دست آمد. برای بررسی قدرت پیش بینی ریسک پذیری مالی توسط مدل نیز از شاخص های ضریب تعیین تنظیم شده، میزان اثر، شاخص برازش و شاخص اشتراک (افزونگی) استفاده شد. ضریب تعیین تنظیم شده قدرت مدل را ۳۴۲/۰ (کیفیت پیش بینی قوی) برآورد کرد. میزان اثرپذیری ریسک پذیری مالی از هوش هیجانی و خلق وخو، به ترتیب ۲۱۵/۰ (کیفیت پیش بینی متوسط) و ۰۵۱/۰ (کیفیت پیش بینی متوسط) ارزیابی شد. شاخص کلی برازش برای مدل ۴۳۶/۰ (کیفیت سنجی قوی) و شاخص اشتراک مدل نیز ۸۶/۰(بسیار خوب) به دست آمد. نتیجه گیری: پژوهش حاضر به بررسی تاثیر هوش هیجانی و خلق وخو بر ریسک پذیری مالی پرداخته است. نتایج نشان داد که هوش هیجانی با ریسک پذیری مالی رابطه مثبت و معناداری دارد. افراد با هوش هیجانی بیشتر، ریسک ها را بهتر شناسایی می کنند و به پذیرش ریسک تمایل بیشتری دارند. همچنین، خلق وخو بر ریسک پذیری مالی تاثیر چشمگیری دارد؛ به ویژه خلق مثبت که می تواند ادراک ریسک را بهبود بخشد. افراد با خلق مثبت، ریسک ها را به عنوان فرصت های رشد می بینند و تمایل بیشتری به پذیرش آن ها دارند. هوش هیجانی همچنین تاثیر معناداری بر خلق وخو دارد؛ به طوری که افراد با هوش هیجانی بیشتر، خلق مثبت تری از خود نشان می دهند. در نهایت یافته ها نشان می دهند که خلق وخو به عنوان یک عامل میانجی در تاثیر هوش هیجانی بر ریسک پذیری مالی عمل می کند. این نتایج می توانند به بهبود تصمیم گیری های مالی و کاهش خطاهای رفتاری در سرمایه گذاران کمک کنند.

کلیدواژه ها:

خلق وخوی ، ریسک پذیری سرمایه گذاران ، مالی رفتاری ، هوش هیجانی