شناسایی پیشایندها و پسایندهای استثناء پسندی سازمانی در سازمان های دولتی استان لرستان

هدف: وجود نیروی انسانی سالم، توانمند و متعهد یکی از شاخص های مهم موفقیت سازمان ها است؛ بنابراین برای هر سازمانی نیروی انسانی اهمیت فزاینده ای دارد. در این زمینه توجه ویژه مدیران و رهبران سازمان ها به نیروی انسانی به عنوان یکی از مهم ترین عوامل ارتقای بهره وری از اهمیت خاصی برخوردار است و هر گونه عاملی که موجب تلاش حداقلی و بی تفاوتی کارکنان به اهداف و ماموریت های سازمان شود باید به سرعت شناسایی شود و مورد اصلاح قرار گیرد. استثناء پسندی یکی از موانع مدیریت حرفه ای در سازمان های دولتی است که به طور بالقوه پیامدهای منفی بر محیط سازمانی بر جا می گذارد. لذا پژوهش حاضر با هدف شناخت شناسایی پیشایندها و پسایندهای استثناء پسندی سازمانی در سازمان های دولتی لرستان صورت پذیرفت.طراحی/ روش شناسی/ رویکرد: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از حیث روش گردآوری داده ها از نوع پیمایشی و اکتشافی و دارای فلسفه پژوهشی قیاسی استقرایی است. جامعه آماری پژوهش، خبرگان مشتمل بر مدیران ارشد و مدیران حوزه منابع انسانی سازمان های دولتی هستند که اعضای نمونه آن با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و بر اساس اصل اشباع نظری تعداد ۲۰ نفر از مدیران ارشد و مدیران حوزه منابع انسانی سازمان های دولتی استان لرستان انتخاب شده اند. ابزارگردآوری داده ها در بخش کیفی مصاحبه و در بخش کمی پرسشنامه است که روایی و پایایی ابزارها به ترتیب با استفاده از روایی محتوایی و پایایی درون کدگذار و میان کدگذار برای مصاحبه و روایی محتوایی پایایی بازآزمون برای پرسشنامه مورد تحلیل قرار گرفت. در این پژوهش برای تحلیل داده ها در بخش کیفی از روش تحلیل محتوا و کدگذاری و در بخش کمی از روش نقشه شناختی فازی بهره گرفته شده است. همچنین برای تحلیل داده های بخش کیفی از نرم افزار مکس­کیو­دی­ای استفاده شد.یافته ­های پژوهش:  در این پژوهش یافته های بخش کیفی مشتمل بر شناسایی پیشایندها و پسایندهای استثناء پسندی سازمانی است و یافته های بخش کمی مرتبط با اولویت یابی این عوامل است. پیشایندهای به دست آمده استثناء پسندی سازمانی عبارت است از فرهنگ سنتی، عدم بلوغ اجتماعی، نبود وسعت دید، فقدان دوراندیشی، رویه های غیرشفاف، ضعف حاکمیت قانون، ارزش گذاری بیش از حد به وفاداری به جای شایستگی، ساختار بسته منابع انسانی و فقدان چرخش نخبگان، ترجیح روابط عاطفی بر روابط حرفه ای در محیط کار، ضعف در نظام انگیزش عادلانه و شفاف. همچنین پسایندهای آن عبارت است از کاهش رضایت شغلی، کاهش وفاداری، افزایش قصد جابه جایی، خستگی عاطفی، تعارض بین فردی، عدم کنترل کارکنان کلیدی و عدم سازگاری، کاهش انگیزه و هماهنگی سازمانی، فرسودگی سرمایه انسانی، کاهش تعهد سازمانی و در آخر تفرقه افکنی.محدودیت ­ها و پیامدها: از جمله مهم ترین محدودیت های این تحقیق می توان به جدید بودن آن و عدم انجام مطالعاتی در این مورد در کشور اشاره نمود که محققان در این زمینه با محدودیت های پژوهشی روبه رو بودند. هم چنین با توجه به هدف و نوع پژوهش باید از خبرگان استفاده می شد که این امر محدودیت در تعداد نمونه را در برداشت.پیامدهای عملی: شناسایی پیشایندها (علل و عوامل اولیه) و پسایندهای (نتایج و پیامدهای نهایی) استثناء پسندی سازمانی در سازمان های دولتی استان لرستان، به فهم بهتر از عوامل موثر بر رفتارهای استثنایی، نوآورانه و یا در مواردی ناسازگار با سیاست ها و فرآیندهای رسمی کمک می کند. پیامدهای عملی این شناسایی در واقع نتایج و اثراتی است که از شناخت این عوامل به دست می آید و می تواند در بهبود عملکرد، کاهش استثناءهای غیرضروری و توسعه سازمانی موثر باشد.ابتکار یا ارزش مقاله: این مقاله با نگاهی نو به موضوع مورد بررسی، تلاش می کند خلا موجود در ادبیات پژوهش را پر کند و با ارائه ی دیدگاه یا روشی متفاوت، زمینه را برای مطالعات بعدی گسترش دهد. نوآوری این مقاله گامی نو در تحلیل یکی از پدیده های کمتر پرداخته شده در مدیریت منابع انسانی کشور ایران برداشته است. ارزش این پژوهش در تبیین عوامل زمینه ساز و پیامدهای استثناء پسندی در بستر بومی و فرهنگی خاص و فراهم سازی زمینه برای تدوین راهکارهای مدیریتی جهت کنترل و کاهش این پدیده در سازمان های دولتی است.نوع مقاله: مقاله پژوهشی

کلیدواژه ها:

فیورتیسم سازمانی ، کرونیسم ، نپوتیسم ، سازمان های دولتی