معرفی شمسی بغدادی و متن شناسی مثنوی منظرالابرار او

مقاله حاضر ضمن معرفی و بررسی نسخه منحصربه فرد منظومه منظرالابرار، به شرح احوال سراینده آن، شمسی بغدادی، می پردازد. شمسی بغدادی از شاعران پارسی سرای سده ۱۰ق (زنده در ۹۷۵ق) در آسیای صغیر است که اطلاعت زیادی از او در دست نیست. هرچند ارباب تذکره، اصل وی را از بغداد دانسته اند، اما قراین نشان می دهد که تبار عجمی داشته است. در بغداد به شغل کفش دوزی می گذرانده و سال ها با ریاضت کشی می زیسته است. هواخواه اهل بیت و پای بند شعایر اسلامی بوده و نسبت به مذهب تشیع، تعصب می ورزیده است. خاندان او همه اهل دانش و فضل و شعر بودند و فرزندش، عهدی بغدادی، از شاعران و تذکره نویسان مشهور سده ۱۰و آغاز سده ۱۱ق (د: ۱۰۰۲ق) و مولف تذکره گلشن شعرا است. شمسی در سرودن غزل، قصیده و مثنوی تسلط داشت و علاوه بر اشعار پراکنده ای که از او باقی مانده، منظومه منظرالابرار او نیز در دست است که به تتبع مخزن الاسرار نظامی گنجه ای سروده  و به سلطان سلیمان (۹۰۰- ۹۷۴ق) اتحاف کرده است. این مثنوی، تنها نظیره فارسی مخزن الاسرار در جغرافیای آناتولی و آسیای صغیر به شمار می رود. این مقاله به شیوه تحلیلی-توصیفی، و با استناد به منابع ادبی، تاریخی و شواهد درون متنی نوشته شده است.

کلیدواژه ها:

شمسی بغدادی ، منظرالابرار ، مخزن الاسرار نظامی ، عهدی بغدادی ، شعر و زبان فارسی در آسیای صغیر