درس هایی از تجربه اصلاحات ساختاری نظام بودجه ریزی ترکیه: موانع استقرار بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد براساس مدل سازی ساختاری تفسیری

یکی از راهبردهای اساسی سیاستگذاران ارشد و مجلس شورای اسلامی به منظور افزایش کارایی، اثربخشی منابع عمومی و رفع ناترازی ها، اصلاح ساختاری نظام بودجه ریزی کشورمان از ابعاد فنی و حقوقی است. در این مسیر، دستیابی به نتایج مطلوب و بهینه و اجتناب از آزمون و خطا، به مطالعه تجربیات سایر کشورهای مشابه مثل ترکیه و درس آموزی سیاستی از مدیریت تحول نظام بودجه ریزی نیازمند است. ترکیه با نظام بودجه ریزی پویا طی یک قرن گذشته تحولات و اصلاحات مستمری را تجربه کرده است. این کشور از سال ۲۰۰۳ به عنوان نقطه عطف، با تصویب قانون مدیریت و نظارت مالیه عمومی، با اتخاذ سیستم بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد به عنوان سیستم بودجه ریزی رسمی، فصل نوینی از اصلاحات ساختاری شامل ابعاد فنی، حقوقی و اجرایی را آغاز کرده است. هدف اصلی این پژوهش ترکیبی، ابتدا مطالعه حکمرانی و سیر تحولات نظام بودجه ریزی به صورت اسنادی و سپس شناسایی و سطح بندی موانع استقرار بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد در مدیریت بودجه دولت مرکزی براساس روش مدل سازی ساختاری تفسیری و ارائه درس هایی برای قانونگذاران و سیاستگذاران کشورمان است. مطالعه سیر تحولات سیستم بودجه ریزی دولت مرکزی ترکیه گویای پویایی سیستم و اصلاح مستمر آن با تغییر شرایط اقتصادی، اجتماعی و سیاسی است. همچنین مرور حکمرانی مدیریت مالیه این کشور حاکی از آن است که علاوه بر قانون اساسی، قانون مدیریت و نظارت مالیه عمومی نقش موثری در شفافیت، پاسخگویی، افزایش کارایی و اثربخشی مدیریت مالیه عمومی این کشور دارد. در بخش کمی پژوهش نیز، یافته های مدل سازی نهایی نشان می دهد مولفه «ابهام و کمبود دانش فنی سیاستگذار» عمده ترین مانع استقرار بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد در ترکیه بوده است. همچنین در بین یازده مولفه شناسایی شده، متغیر «کمبود کارشناسان و متخصصان» به عنوان وابسته ترین مانع، سطح بندی شده است.

کلیدواژه ها:

مدیریت مالیه عمومی ، حکمرانی نظام بودجه ریزی ، بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد ، تحلیل میک مک ، مدل سازی ساختاری تفسیری ، درس آموزی ، ترکیه