نقش هوش مصنوعی در پایداری محیط زیستی با تاکید بر مدیریت پسماند ساختمانی

هدف: هدف این پژوهش بررسی نقش دوگانه هوش مصنوعی در پایداری محیط زیست از طریق تحلیل اثرات سه مولفه بهره وری منابع مبتنی بر هوش مصنوعی، مصرف انرژی مرتبط با هوش مصنوعی و نظارت محیط زیستی هوشمند بر کاهش پسماندهای ساختمانی و تخریب در کلان شهر اصفهان است. این مطالعه با توجه به نبود یک مدل تجربی یکپارچه در ادبیات پژوهشی، به دنبال توسعه و آزمون چارچوبی جامع برای تبیین سازوکارهای اثرگذاری هوش مصنوعی در مدیریت پسماند ساختمانی است.روش پژوهش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی و مبتنی بر رویکرد کمی است. داده ها از طریق پرسش نامه ساختاریافته پنج درجه ای لیکرت جمع آوری شد و ۲۳۳ نفر از کارشناسان سازمان مدیریت پسماند شهرداری، پیمانکاران مجاز حمل و بازیافت نخاله، و مهندسان شاغل در شرکت های ساختمانی و محیط زیستی در شهر اصفهان در مطالعه شرکت کردند. ارزیابی پایایی و روایی سازه ها با استفاده از مدل اندازه گیری انجام شد و مدل ساختاری با بهره گیری از روش مدل سازی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) مورد تحلیل قرار گرفت. چهار فرضیه برای بررسی مسیرهای مستقیم مثبت و منفی اثر هوش مصنوعی بر کاهش پسماند ساختمانی آزمون شد.یافته ها: نتایج نشان داد که بهره وری منابع مبتنی بر هوش مصنوعی تاثیر مثبت و معناداری بر کاهش پسماند ساختمانی دارد (β = ۰.۴۸، p < ۰.۰۰۱) و نظارت محیط زیستی هوشمند قوی ترین اثر مثبت را بر بهبود عملکرد محیط زیستی ایفا می کند (β = ۰.۵۲، p < ۰.۰۰۱). در مقابل، مصرف انرژی مرتبط با هوش مصنوعی اثر منفی و معناداری بر شاخص های پایداری دارد (β = −۰.۲۸، p < ۰.۰۵) که بیانگر هزینه محیط زیستی بالای توان محاسباتی سیستم های هوشمند است. همچنین براساس نتایج بدست آمده، ادغام هوش مصنوعی در فرآیندهای صنعتی موجب کاهش اتلاف منابع و بهبود کارایی عملیاتی شد (β = ۰.۴۵، p < ۰.۰۰۱).نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی می تواند از طریق بهبود مدیریت منابع و تقویت نظارت محیط زیستی لحظه ای، نقش موثری در کاهش پسماند ساختمانی ایفا کند؛ با این حال، مصرف انرژی بالا در مدل های هوش مصنوعی یکی از چالش های مهم در دستیابی به مزایای محیط زیستی خالص است. توسعه مدل های کم مصرف، بهره گیری از انرژی های تجدیدپذیر و به کارگیری هوش مصنوعی مسئولانه از الزامات اصلی برای ایجاد توازن میان منافع و هزینه های محیط زیستی است. مدل ارائه شده می تواند به عنوان یک چارچوب تجربی معتبر برای سیاست گذاران و مدیران شهری در جهت ارتقای سیستم های هوشمند مدیریت پسماند ساختمانی به کار گرفته شود.

کلیدواژه ها:

بهره وری منابع مبتنی بر هوش مصنوعی ، پایداری محیط زیستی ، کاهش پسماند جامد ، مصرف انرژی ، هوش مصنوعی