تحلیل ساختاری چالش ها و فرصت های حکمرانی و خط مشی پردازی کشور در افق ۱۴۲۰

حکمرانی از پایه ای ترین ستون های توسعه پایدار به شمار می رود و کارایی نظام های سیاسی و اجتماعی به شدت تحت تاثیر کیفیت آن قرار دارد. جمهوری اسلامی ایران در رویارویی با شرایط پیچیده و چندبعدی حاضر، با چالش های عمیقا درهم تنیده و همچنین فرصت های تازه ای روبه رو است، که برای واکاوی آن ها، بهره گیری از نگرشی نظام مند و آینده نگر ضروری است. هدف این پژوهش شناسایی و تحلیل ساختاری مهم ترین چالش ها و فرصت های حکمرانی در افق ۱۴۲۰ است. این پژوهش از نوع توسعه ای کاربردی با رویکرد کیفی آینده پژوهانه است. داده ها از طریق مرور اسناد علمی و انجام پرسشنامه نیمه ساختاریافته با نه نفر از خبرگان حوزه حکمرانی و خط مشی گذاری گردآوری شد. در گام نخست ۸۸ عامل شناسایی، و درنهایت ۱۵ عامل کلیدی به عنوان مهم ترین چالش های حکمرانی انتخاب شد. تحلیل ساختاری این عوامل با استفاده از نرم افزار میک مک نشان داد که چالش هایی مانند «کاهش مشارکت در انتخابات»، «فرسایش سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی»، «کاهش قدرت خرید» و «تحریم های بین المللی (مسائل موشکی و هسته ای)» در کنار «بی ثباتی نرخ ارز و تورم وارداتی»، ظرفیت تبدیل شدن به موضوعات محوری در آینده حکمرانی کشور را دارد و می توان به آن ها هم به منزله تهدید و هم به منزله فرصتی مناسب برای توسعه و پیشرفت کشور نگاه کرد. در برابر، فرصت هایی همچون «بهره گیری از ظرفیت نسل نو نخبگان»، «توسعه فناوری های نوین» و «بازسازی سرمایه اجتماعی» می تواند زمینه ساز شکل گیری حکمرانی هوشمند و متناسب با الزامات آینده باشد. نتایج پژوهش بر ضرورت بکارگیری رویکردهای آینده پژوهانه در خط مشی گذاری تاکید می کند تا امکان تدوین سیاست های پیش نگرانه و کاهش ناپایداری های احتمالی در نظام حکمرانی کشور فراهم شود.

کلیدواژه ها:

حکمرانی آینده ، تحلیل ساختاری ، چالش های حکمرانی ، فرصت های حکمرانی ، آینده پژوهی ، خط مشی گذاری