نقش معلم در شکل گیری مهارت های تفکر انتقادی دانش آموزان

این پژوهش نقش ترکیبی چهار استراتژی تدریسی — پرسش‑باز، بازخورد فرمتیو، متاآموزش و فعالیت پروژه‑محور— را در توسعه مهارت های تفکر انتقادی (تحلیل، استدلال، ارزیابی، تفسیر و خودتنظیمی) دانش آموزان دوره متوسطه بررسی می کند. تحقیق به صورت شبه‑آزماری پیش‑آزمون‑پس‑آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعه هدف شامل ۲۴۰ دانش آموز (کلاسی از ۴۰ مدرسه دولتی در پنج استان) و ۲۰ معلم (ده نفر در گروه تجربی و ده نفر در گروه کنترل) بود. ابزارهای جمع آوری داده شامل آزمون استاندارد تفکر انتقادی (نسخه فارسی CCTST) و چک لیست رفتار معلمی مبتنی بر چارچوب *Teaching for Critical Thinking* بود. داده ها با تحلیل کوواریانس (ANCOVA) و رگرسیون چندگانه پردازش شد. نتایج نشان داد که دانش آموزان گروه تجربی پس از ۱۲ هفته مداومت در استراتژی های معلمی، به طور معنادار (p < ۰.۰۱) نسبت به گروه کنترل در تمام ابعاد تفکر انتقادی پیشرفت داشته اند؛ اثر کلی به دست آمده (η² ≈ ۰.۱۹) نشان دهنده تاثیر متوسط‑بالای مداخلات بود. نتایج تایید می کند که معلم به عنوان تسهیل گر پرسش‑محور و بازخورد هدفمند، نقش اساسی در پرورش تفکر انتقادی دارد.

کلیدواژه ها:

تفکر انتقادی ، استراتژی های تدریس ، معلم ، پژوهش میدانی ، کوواریانس ، مدارس متوسطه.