معرفی مخمرهای Candida membranifaciens و Rhodotorula mucilaginosa به عنوان عوامل موثر در کنترل بیولوژیک بیماری های کپک سبز و آبی میوه مرکبات

پوسیدگی های پس از برداشت در میوه های مرکبات یکی از چالش های اساسی در زنجیره تولید و نگهداری این محصولات به شمار می رود که عمدتا بر اثر فعالیت بیمارگرهای قارچی ایجاد می شود. در این میان، بیماری های کپک سبز (Penicillium digitatum)  و کپک آبی (P. italicum) از مهم ترین عوامل خسارت زا محسوب می شوند. مدیریت این بیماری ها معمولا از طریق مصرف قارچ کش های شیمیایی انجام می گیرد، اما نگرانی های مربوط به آثار زیست محیطی و بروز جدایه های مقاوم، ضرورت توسعه و به کارگیری روش های جایگزین را بیش از پیش آشکار ساخته است. در سال های اخیر، استفاده از عوامل مهارزیستی به ویژه مخمرهای آنتاگونیست، به عنوان رویکردی پایدار و سازگار با محیط زیست برای کنترل بیماری های پس از برداشت میوه های مرکبات، توجه بسیاری از پژوهشگران را به خود جلب کرده است. این پژوهش با هدف ارزیابی توان مهارزیستی مخمرهای جداشده از سطوح میوه های مرکبات در برابر عوامل بیماری های کپک سبز و آبی میوه مرکبات انجام شده است. برای این منظور، نمونه های میوه از باغ های مختلف استان مازندران جمع آوری و مخمرهای بومی متنوعی از آن ها جداسازی گردید. بر اساس خصوصیات فنوتیپی، نماینده هایی از هر گروه مخمر انتخاب و توانایی آن ها در مهار رشد و توسعه آلودگی ناشی از قارچ های یادشده بر روی میوه پرتقال رقم تامسون ناول مورد بررسی قرار گرفت. ابتدا سطح میوه ها با ایجاد خراش های سطحی مشابه حالت طبیعی ایجاد و سپس در  سوسپانسیون مخمر (با غلظت ۱۰۸ سلول در هر میلی لیتر آب) قرار داده شدند. پس از آن، آلوده سازی میوه ها با استفاده از سوسپانسیون اسپور قارچ های بیمارگر (با غلظت ۱۰۵ اسپور در هر میلی لیتر) انجام گرفت. پس از گذشت دو هفته نگهداری در شرایط انباری، درصد بروز بیماری ثبت و داده ها بر اساس طرح آزمایشی فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت. نتایج نشان می دهد نوع مخمر و نوع بیمارگر هر دو اثر معنی داری بر میزان کارایی مهارزیستی دارند. شناسایی مولکولی جدایه های برتر با استفاده از تعیین ترادف ناحیه ژنی ITS با استفاده از آغازگرهای اختصاصی ITS۱ و ITS۴ انجام شد و بر این اساس دو مخمر به ترتیب به عنوان Candida membranifaciens و Rhodotorula mucilaginosa شناسایی گردیدند. ارزیابی کارایی مهارزیستی بر اساس فرمول ابوت نیز نشان می دهد این دو مخمر در کاهش پوسیدگی به ویژه ناشی از کپک سبز بسیار موثر بوده اند، به طوری که کارایی آن ها در مهار کپک سبز به ترتیب ۹۸ و ۹۹ درصد برآورد شد. در مقابل، در خصوص کنترل کپک آبی، کارآیی کمتر بوده و به ترتیب ۵۰ و ۵۸ درصد گزارش می گردد. در مجموع، نتایج این پژوهش نشان می دهد  استفاده از مخمرهای آنتاگونیست بومی می تواند به عنوان جایگزینی زیست سازگار و موثر برای قارچ کش های شیمیایی در مدیریت پوسیدگی های پس از برداشت میوه های مرکبات مورد استفاده قرار گیرد و راهکار مناسبی برای توسعه سیستم های مدیریت تلفیقی بیماری های پس از برداشت ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

پوسیدگی انباری ، P. italicum ، Penicillium digitatum ، مهارزیستی