کاربرد رویکرد شبکه های بیزی در مدل سازی شدت فرسایش بادی در استان گلستان

این پژوهش باهدف مدل سازی و پهنه بندی شدت فرسایش بادی در استان گلستان انجام شده است. بدین منظور، نخست متغیرهای تاثیر گذار بر شدت فرسایش بادی در منطقه موردمطالعه بر اساس مرور منابع و نظر کارشناسان، شناسایی و انتخاب شد. در مرحله بعد با استفاده از نمودار تاثیر، روابط علی و معلولی بین این متغیرها مشخص شد. پس از تشکیل جدول های احتمالات شرطی برای متغیرهای مدل، نمودار تاثیر با استفاده از نرم افزار Netica به یک مدل بیزی اولیه تبدیل شد. شدت فرسایش بادی بر اساس مدل طراحی شده به صورت تصادفی در ۱۰۰ نقطه در سطح استان گلستان شبیه سازی شد. همچنین جهت صحت سنجی نتایج مدل بیزی از مدل تجربی اریفر و شواهد میدانی استفاده شد. براساس حساسیت سنجی مدل بیزی، فرسایش بادی در منطقه بیشتر تحت تاثیر، فرسایش پذیری، فرسایندگی و پوشش سطح زمین است. نتایج مدل بیزی نشان داد آسیب پذیرترین نقاط از نظر خطر فرسایش بادی نواحی شمالی (شمال شهرستان گنبد)، شمال شرقی (شهرستان مراوه تپه) و شمال غرب (شهرستان آق قلا و گمیشان) محسوب می شوند. براین اساس احتمال خطر فرسایش بادی در ۶۰۷۱۷۶ هکتار از منطقه در کلاس ۰ تا ۲۵ درصد، ۴۹۹۹۱۰ هکتار در کلاس ۲۵ تا ۵۰ درصد، ۴۳۷۱۹۵ هکتار در کلاس ۵۰ تا ۷۵ درصد و ۴۸۶۳۶۷ هکتار در کلاس ۷۵ تا ۱۰۰ درصد قرار گرفت. همچنین نتایج نشان دهنده ضریب تبیین مناسب (R۲ =۰.۷ ) بین احتمالات طبقه "زیاد" خروجی مدل شبکه باور بیزی و امتیاز مدل IRIFR بود که نشان از دقت قابل قبول مدل در پیش بینی سطوح تحت تاثیر فرسایش بادی است. بر اساس نتایج به دست آمده از مدل بیزی و نقشه احتمالاتی ارائه شده در این پژوهش می توان به بررسی و اولویت بندی کانون های بحرانی فرسایش بادی در استان گلستان پرداخت که برای برنامه ریزی و مدیریت از اهمیت زیادی برخوردار است.

کلیدواژه ها:

شبکه باور بیزی ، فرسایش بادی ، مدل اریفر ، گلستان