نقش زمان کاربرد و غلظت تری بنورون متیل در شکل دهی پاسخهای بذری: رمزگشایی سازوکارهای مقاومت و حساسیت در خردل وحشی (Sinapis arvensis L.)از طریق شاخص های بیوشیمیایی و فیزیولوژیکی

به منظور ارزیابی بیوتیپ های حساس و مقاوم خردل وحشی به علف کش تری بنورون متیل آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در آزمایشگاه دانشگاه محقق اردبیلی و در سال ۱۴۰۲ انجام شد. عامل اول بیوتیپ خردل وحشی در ۲ سطح (مقاوم و حساس)، عامل دوم زمان اعمال علف کش در ۲ سطح (مرحله ترک خوردگی پوسته بذر و جوانه زنی بذر)، و عامل سوم غلظت های علف کش تری بنورون متیل (۰، ۵، ۱۰، ۱۵، ۲۰، ۲۵ و ۳۰ گرم در هکتار) بودند. نتایج نشان داد که برهمکنش سه گانه عامل ها بر شاخص های کلروفیل a و b، مالون دی آلدهید، پروتئین و رشد گیاهچه معنی دار بود. در بیوتیپ مقاوم، کاربرد علف کش در مرحله ترک خوردگی پوسته بذر با غلظت ۱۵ گرم در هکتار موجب افزایش ۱۸۵ درصدی کلروفیل a و پروتئین نسبت به شاهد شد، درحالی که در مرحله جوانه زنی، غلظت ۳۰ گرم در هکتار کاهش ۵۳ درصدی این شاخص ها را نشان داد. سطح مالون دی آلدهید در بیوتیپ مقاوم در مرحله جوانه زنی بدون علف کش به طور غیرمنتظره ای افزایش یافت که احتمالا نشانگر فعال سازی مکانیسم های دفاعی است. در مقابل، بیوتیپ حساس در غلظت های بالا (۲۰-۳۰ گرم در هکتار) افزایش ۱۵۳ درصدی کلروفیل و پروتئین را نشان داد که احتمالا ناشی از پاسخ تنشی ناموفق باشد. جالب این که بیوتیپ مقاوم در غیاب علف کش نیز رشد ریشه چه بهتری نسبت به بیوتیپ حساس داشت که نشان دهنده عدم هزینه شایستگی برای مقاومت است. این یافته ها نشان داد که مقاومت به علف کش در خردل وحشی می تواند با مکانیسم های جبرانی موثر همراه باشد و حتی در غیاب علف کش نیز مزیت رقابتی ایجاد کند. بنابراین، مدیریت تلفیقی مبتنی بر تناوب علف کش ها با مکانیسم های عمل متفاوت و استفاده از غلظت های بهینه بر اساس مرحله رشد گیاه، برای جلوگیری از گسترش جمعیت های مقاوم ضروری است. این مطالعه بینش جدیدی در مورد سازوکارهای مولکولی مقاومت و پیامدهای اکولوژیک آن ارائه می دهد که می تواند در طراحی راهکار های کنترل پایدار علف های هرز موثر باشد.

کلیدواژه ها:

پاسخ های فیزیولوژیکی ، مدیریت تلفیقی علف های هرز ، مقاومت به علف کش ، هزینه شایستگی