فراتحلیل مطالعات تاب آوری در برابر مخاطره سیل در ایران و جهان

تحقیقات در زمینه تاب آوری بیش از سه دهه است که آغاز شده، اما هنوز به طور گسترده در حوزه های مختلف عملیاتی نشده است. اختلاف نظرها در تعریف تاب آوری ناشی از تفاوت دیدگاه ها در سیستم های اکولوژیکی،اجتماعی و روش های متدولوژیک است. پژوهش حاضر کوشش دارد تا با فراتحلیل و صورت بندی منظم مطالعاتی که تاکنون در این حوزه انجام شده،گامی در جهت روشن تر شدن ابعاد این مفهوم، معیارها،روش برخورد، مقیاس مداخله و کاربردهای آن در برابر  مخاطره سیل بردارد.در این راستا بانک داده ای ازمطالعات انجام شده تشکیل و در نهایت با غربال آنها ۲۴۹مقاله  انتخاب و  تجزیه و تحلیل شد.ساختار مقالات شامل روش شناسی، معیارهای مطرح، مقیاس مورد مطالعه و مدل های به کار رفته درآنها  واکاوی شد،تا از این رهگذر مطالعات دسته بندی و تفاوت ها و شباهت های مطالعات صورت گرفته در جهان و ایران مشخص شود. نتایج نشان می دهد.دررابطه با مقیاس پژوهش در مطالعات ایران مقیاس شهر(۲۸ درصد) و مقیاس روستا(۱۹ درصد)و درمطالعات جهان در مقیاس حوزه پیرامون رودخانه شهری (۳۰ درصد)بیشترین حجم مطالعات را به خود اختصاص داده است.در روش شناسی مربوط به مقالات تاب آوری در برابر سیل، هر سه رویکرد کمی، کیفی و ترکیبی قابل مشاهده است. با این تفاوت که در روش شناسی مطالعات ایران(۶۶ درصد) بیشتر مطالعات انجام شده با روش کمی و در مطالعات جهان از روش کیفی (۴۶ درصد) انجام شده است.با توجه به جستجوهای انجام شده مطالعات تاب آوری در برابر سیل در جهان در ارتباط با سایر رویکردهایی از قبیل مدیریت هوشمند، تامین امکانات رفاهی، برنامه ریزی زیرساخت های شهری،زیرساخت های سبز و مسائل اجتماعی و اقتصادی مطرح شده است،اما در ایران بیشتر این مطالعات در زمینه بهبود وضعیت تاب آوری ساکنین در راستای مدیریت ریسک مخاطرات طبیعی می باشد وسیاست ها و موضوعات مطرح در آن دائما در حال بازبینی و ارزیابی هستند و هنوز به موضوعاتی از جمله کیفیت هوا، مدیریت هوشمند، امکانات رفاهی و تنوع زیستی، اشاره ای نشده است.این موضوع اهمیت افزایش تحقیقات در زمینه تاب آوری در برابر سیل در ایران را در دیگر حوزه ها به وضوح نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

سیل ، تاب آوری ، مخاطرات ، مدل ها ، فراتحلیل