تاثیر کاربرد کودآبیاری آمینوکلات های آهن و سولفات آهن بر توزیع شکل های شیمیایی آهن در فاز جامد خاک و غلظت آهن در آفتابگردان

کشت گیاه در خاک های آهکی دچار کمبود آهن (Fe)، نیازمند استراتژی های نوین مدیریت عناصر غذایی، به ویژه غنی سازی زیستی آهن است. این مطالعه با هدف بررسی شکل­های شیمیایی مختلف آهن در فاز جامد خاک و همبستگی آنها با غلظت و جذب آهن در گیاه آفتابگردان (رقم اسکار) انجام شد. این آزمایش در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی و با سه تکرار در شرایط مزرعه انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل کود آبیاری آمینوکلات گلایسین- آهن [Fe (Gly)۲] (۴ لیتر در هکتار)، آمینوکلات متیونین- آهن [Fe (Met)۲] (۴ لیتر در هکتار)، کود سولفات آهن (به مقدار ۲۰ کیلوگرم در هکتار) و تیمار شاهد (بدون کود) بود. پس از اتمام دوره کشت، pH خاک، غلظت آهن قابل استفاده در خاک و غلظت آهن در برگ و دانه گیاه اندازه گیری شد. جهت تعیین غلظت شکل­های شیمیایی آهن در فاز جامد خاک، از روش عصاره­گیری متوالی استفاده شد. نتایج نشان داد آمینوکلات­های گلایسین- آهن و متیونین- آهن به طور معنی­داری pH خاک را کاهش داده و به ترتیب موجب افزایش غلظت آهن قابل استفاده خاک (۵/۲۸ و ۲/۳۵ درصد افزایش)، غلظت آهن دانه (۱/۵ و ۵/۷ درصد افزایش) و جذب آهن دانه (۶/۶۶ و ۷/۸۶ درصد افزایش) نسبت به تیمار شاهد شدند. آمینوکلات­های آهن به ویژه متیونین- آهن سبب افزایش معنی­دار غلظت آهن به فرم تبادلی و متصل به ماده آلی و کاهش غلظت آهن کربناتی نسبت به تیمار سولفات آهن و شاهد در فاز جامد خاک شدند. آهن قابل استفاده با اجزای تبادلی و متصل به ماده آلی (به ترتیب **۸۷/ ۰r= و **۸۴/ ۰r=) همبستگی مثبت معنی­داری نشان داد. همچنین از بین شکل­های شیمیایی آهن، آهن تبادلی (**۷۲/ ۰r=) و آهن متصل به ماده آلی (**۶۹/ ۰r=) با غلظت آهن دانه همبستگی مثبت و معنی­داری داشتند که بیانگر نقش موثر این شکل­ها در تغذیه آهن گیاه بود. یافته های این مطالعه حاکی از آن است که استفاده از آمینوکلات های آهن در قالب روش کودآبیاری، با بهبود ویژگی های شیمیایی خاک، موجب افزایش فراهمی زیستی آهن شده و در نتیجه نقش موثری در ارتقاء وضعیت تغذیه ای گیاه آفتابگردان تحت شرایط کمبود آهن ایفا می کند.

کلیدواژه ها:

آفتابگردان ، آمینوکلات ، آهن قابل استفاده ، جذب آهن ، عصاره گیری متوالی