فهم تجارب زیسته مشارکت کنندگان در هیئت های عزاداری؛ با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری

عزاداری محرم از منظر مناسکی اسلام از دیرباز دارای اهمیت و اعتبار ویژه ای بوده است. با توجه به تغییراتی که در دوران معاصر، متناسب با زندگی مدرن در ایران رخ داده، می توان تغییراتی را نیز در مناسک عزاداری رصد کرد.  لذا برای درک بهتر این تغییرات، در این پژوهش، فهم پدیدارشناختی تجارب زیسته مشارکت کنندگان در مناسک عزاداری مدنظر قرار گرفته و در قالب تکنیک مصاحبه عمیق  با ۲۱ نفر از مشارکت کنندگان در هیئت های عزاداری شهر مرند به شیوه ای هدفمند و با ملاک اشباع نظری انجام پذیرفت. با بهره گیری از روش پدیدارشناسی تفسیری و شیوه تحلیل دیکلمن و همکاران، ۱۰ خوشه معنایی پدیدار شدند که می توان به مقولاتی هم چون فایده باوری این جهانی (کارکرد انسجام بخشی و کارکرد معنابخشی فایده باوری فرا این جهانی)، جامعه پذیری مذهبی، کالایی شدن مناسک عزاداری، فزون واقعیت در مناسک عزاداری و عدم همخوانی فرم و محتوا و.. اشاره کرد. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که با توجه به پررنگ بودن فایده باوری این جهانی و سوق پیدا کردن مشارکت کنندگان به سمت احساس نیاز شخصی و منافع فردی بیشتر، کالایی شدن عزاداری نمود بیشتری پیدا کرده و  نشانه هایی از آیینی سازی در مناسک عزاداری قابل رویت است.

کلیدواژه ها:

مناسک عزاداری ، تجربه زیسته ، پدیدارشناسی تفسیری ، کالایی شدن ، آیینی سازی