بررسی اثر دوده کربن بر توزیع شیمیایی سرب و برخی ویژگی های فیزیکی خاک

فلزات سنگین به شکل های شیمیایی مختلف در خاک حضور دارند که این موضوع بر واکنش پذیری، پویایی و فراهمی زیستی آن ها تاثیرگذار است. به منظور بررسی اثر دوده کربن بر توزیع شیمیایی سرب و برخی ویژگی های فیزیکی خاک در خاک آلوده به سرب، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملا تصادفی با ۳ سطح آلودگی (صفر، ۵۰ و ۱۰۰ میلی گرم در کیلوگرم) و ۴ سطح دوده کربن (صفر، ۱، ۲ و ۴ درصد وزنی) در ۴ تکرار انجام شد. توزیع شیمیایی سرب در خاک به روش تسیر تعیین گردید. برخی ویژگی های فیزیکی خاک از جمله میانگین وزنی قطر خاکدانه (MWD) و رطوبت خاک در مکش های ۱/۰، ۳/۰، ۵/۰، ۵ و ۱۵ بار در تیمارهای مختلف اندازه گیری شد. کاربرد دوده کربن موجب کاهش معنی دار سرب در بخش تبادلی به مقدار ۴۹/۴ درصد و افزایش معنی دار دیگر شکل های سرب در خاک (کربناته، متصل به اکسید آهن-منگنز، متصل به ماده آلی و باقیمانده) گردید. بیشترین پایداری خاکدانه مربوط به تیمار ۴ درصد دوده کربن بود و دوده کربن در این سطح، پایداری خاکدانه را ۰۵/۲۱ درصد نسبت به تیمار شاهد افزایش داد؛ همچنین موجب افزایش معنی دار رطوبت خاک در مکش های مختلف به جزء مکش ۱۵ بار گردید. به طور کلی می توان نتیجه گرفت که افزودن دوده کربن به خاک، موجب تغییر شکل شیمیایی سرب از شکل ناپایدار (قابل تبادل) به اشکال با پایداری بیشتر مانند متصل به اکسیدها، ماده آلی و باقیمانده می گردد و در نتیجه تحرک فلز در خاک کاهش می یابد.

کلیدواژه ها:

توزیع شیمیایی ، سرب ، دوده کربن ، ویژگی های فیزیکی خاک