مبانی تعیین بیشینه مجاز غلظت عناصر سنگین در کمپوست حاصل از پسماند شهری (مقاله مروری)

افزایش جمعیت و تغییر سبک زندگی، تولید زباله را به معضلی جهانی تبدیل کرده است. کمپوست سازی به عنوان راهکاری برای مدیریت پسماندهای آلی مطرح است، اما حضور عناصر سنگین در کمپوست می­تواند تهدیدی برای محیط­زیست و سلامت انسان باشد. این پژوهش با هدف ارائه روشی علمی و مناسب برای تعیین حدود مجاز فلزات سنگین در کمپوست زباله شهری قابل مصرف در زمین­های کشاورزی ایران انجام شد. بررسی­ها نشان داد دو رویکرد اصلی برای تعیین حدود مجاز وجود دارد: پذیرش استانداردهای خارجی یا تعیین استانداردهای بومی. با توجه به تفاوت­های چشمگیر در ترکیب زباله­ها، روشهای تولید و قوانین ملی کشورها، استفاده از استانداردهای خارجی بدون تطابق با شرایط کشور فاقد وجاهت علمی است. در این مقاله، روش بیلان عنصری به عنوان روش مناسب برای ایران پیشنهاد شد. در این روش، حد مجاز هر عنصر بر اساس سقف غلظت پس از ۴۵ سال استفاده مداوم و با در نظر گرفتن نرخ مصرف ۲۵ تن در هکتار در سال محاسبه می­شود. بر این اساس، حدود مجاز پیشنهادی (میلی­گرم در کیلوگرم وزن خشک) برای عناصر سنگین در کمپوست شهری ایران به شرح زیر است: آرسنیک: ۵، کادمیم: ۱۰، کروم: ۱۵۰، سرب:۱۰۰، نیکل: ۱۲۰، کبالت: ۲۵، مس: ۶۵۰، روی: ۱۳۰۰، مولیبدن: ۵، و جیوه: ۵. نتایج نشان می­دهد بازنگری استانداردهای کروم و نیکل خاک به دلیل غلظت طبیعی زیاد آنها در خاکهای ایران ضروری است. این مطالعه بر لزوم مدیریت یکپارچه تولید و مصرف کمپوست با در نظر گرفتن شرایط بومی و پایش مستمر برای حفظ سلامت محیطزیست تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

کمپوست شهری ، عناصر سنگین ، استانداردهای کیفیت ، مدیریت پسماند ، بیلان عنصری