پیوندهای فرهنگ حوضه جنوبی دریاچه ارومیه و شمال بین النهرین در هزاره سوم و دوم ق.م

زمینه/ هدف: یکی از مناطق فرهنگی ایران در هزاره سوم ق.م (عصر مفرغ)، منطقه شمال غرب ایران است. پژوهش­های باستان­شناسی شمال غرب، نشانه­هایی از تحولات فرهنگی را که در روند جابه جایی های جمعیتی به وجود آمده، مشخص نموده است. مهاجرانی که بر اثر تغییرات زیست­محیطی یا افزایش جمعیت و کمبود منابع زیستی در گستره وسیع شرق باستان از شمال شرق آناتولی تا جنوب لوانت استقرار پیدا کردند. یکی از مناطق مهم جنوب دریاچه ارومیه، حوضه رودخانه زاب است که اخیرا پژوهش های باستان شناسی در آن منطقه انجام یافت. این حوضه به دلیل هم­جواری با مناطق قفقاز جنوبی و شرق آناتولی و همچنین شمال بین­النهرین از اهمیت بسیاری در خصوص برهمکنش های فرهنگی برخوردار است و به عنوان یک پل ارتباطی فرهنگی و یا گذرگاه جمعیتی، اهمیت فراوانی در طول تاریخ داشته است. روش/ رویکرد: این پژوهش با هدف تبیین فرهنگ­های عصر مفرغ و تمایزات و تشابهات حوضه جنوب دریاچه ارومیه و شمال بین­النهرین انجام شد. این نوشتار تلاش می کند به این پرسش پاسخ دهد که چگونه ارتباطات و مناسبات فرهنگی بین حوضه دریاچه ارومیه با شمال بین­النهرین برقرار بوده است؟یافته ها/ نتایج: اهمیت نویافته های باستان شناسی حاکی از این است که در حوضه جنوبی دریاچه ارومیه مناسبات فرهنگی قوی با مناطق حسنلو VII، تپه حسنعلی و تپه بروه در داخل مرزهای ایران و محوطه بزرگ کانی شایی در شمال بین­النهرین برقرار بوده است. نتایج پژوهش های باستان شناسی در حوضه رودخانه زاب کوچک و در محوطه های نویافته عصر مفرغ نشان داد که پیوندهای فرهنگی حوضه دریاچه ارومیه با مناطق شمال بین النهرین برقرار است.

کلیدواژه ها:

شمال غرب ، هزاره سوم پ.م ، شمال بین النهرین ، عصر مفرغ